Ο Ατέρμονος Κύκλος της Εξαπάτησης

Εισαγωγή: Ο Στόχος Αλλάζει

Στο πρώτο μέρος είδαμε πώς η αντιπαραπλάνηση χρησιμοποιήθηκε για να ξεγελάσει κρατικούς μηχανισμούς και στρατιωτικές ηγεσίες, «ταΐζοντάς» τους επιδέξια συσκευασμένα ψέματα.

Σήμερα, όμως, το παιχνίδι έχει ανέβει επίπεδο. Ο στόχος δεν είναι πλέον μόνο ο αντίπαλος αναλυτής ή η ξένη μυστική υπηρεσία.

Στον 21ο αιώνα, το μεγαλύτερο και πιο κρίσιμο πεδίο μάχης για τους μηχανισμούς πληροφοριών είναι η ίδια η κοινή γνώμη. Είναι το μυαλό του απλού πολίτη.

• Μπορείτε να διαβάσετε το προηγούμενο άρθρο εδώ: Κατασκοπεία – Αντιπαραπλάνηση I: Εξαπάτηση

Οι Ελεγχόμενες Διαρροές

Συχνά βομβαρδιζόμαστε με «αποκαλύψεις» στα μέσα ενημέρωσης. Απόρρητα έγγραφα που διαρρέουν, πηγές που μιλούν ανώνυμα, μυστικά που βγαίνουν στο φως.

Ενώ κάποιες από αυτές τις διαρροές είναι γνήσιες κραυγές αλήθειας (όπως είδαμε στην περίπτωση Snowden), ένα τεράστιο ποσοστό τους είναι κάτι εντελώς διαφορετικό: ελεγχόμενες επιχειρήσεις αντιπαραπλάνησης.

Τα κέντρα εξουσίας αφήνουν σκόπιμα πληροφορίες να διαρρεύσουν. Η τέχνη εδώ βρίσκεται στη δοσολογία. Η διαρροή περιέχει 80% αλήθεια και 20% κατασκευασμένο ψέμα.

Το αληθινό κομμάτι είναι εκεί για να κερδίσει την εμπιστοσύνη των δημοσιογράφων και των πολιτών. Μόλις το «καταπιούν», αφομοιώνουν αυτόματα και το ψεύτικο, δηλητηριώδες 20%, το οποίο είναι και ο πραγματικός σκοπός της επιχείρησης.

Ψηφιακά Δολώματα και Υπερπληροφόρηση

Παλαιότερα, για να κρύψεις την αλήθεια, έπρεπε να λογοκρίνεις. Να σβήσεις την πληροφορία.

Σήμερα, η πιο αποτελεσματική μέθοδος λογοκρισίας είναι ο θόρυβος. Αντί να κρύψουν την αλήθεια, οι μηχανισμοί πληροφοριών πνίγουν τον πολίτη μέσα σε έναν ωκεανό από αντιφατικά δεδομένα, μισές αλήθειες και θεωρίες συνομωσίας.

Αν υπάρχουν δέκα διαφορετικές εκδοχές για το τι συνέβη σε ένα γεωπολιτικό γεγονός, ο πολίτης εξουθενώνεται. Δεν ξέρει ποιον να πιστέψει, παραιτείται από την κριτική σκέψη και, τελικά, αποδέχεται την εκδοχή που τον κάνει να νιώθει πιο βολικά.

Η αντιπαραπλάνηση έχει πετύχει τον στόχο της: ο πολίτης δεν ψάχνει πια την αλήθεια. Ψάχνει την επιβεβαίωση των προκαταλήψεών του.

Η Ψευδαίσθηση της Επιλογής

Το πιο σκοτεινό επίτευγμα αυτού του κύκλου εξαπάτησης είναι η ψευδαίσθηση της ελεύθερης βούλησης.

Όταν κέντρα εξουσίας διοχετεύουν ψεύτικα δεδομένα μέσα από στρατιές ψηφιακών λογαριασμών (bots), «φυτεύουν» ιδέες στη δημόσια σφαίρα. Οι άνθρωποι στη βάση της κοινωνικής πυραμίδας διαβάζουν, μοιράζονται, θυμώνουν και φανατίζονται, νομίζοντας ότι αντιδρούν αυθόρμητα.

Στην πραγματικότητα, χορεύουν στον ρυθμό μιας παρτιτούρας που γράφτηκε πολύ μακριά τους, από ανθρώπους που δεν θα δουν ποτέ.

Επίλογος

Η αντιπαραπλάνηση δεν είναι πλέον ένα αποκλειστικό όπλο του στρατού ή των μυστικών υπηρεσιών για καιρό πολέμου. Είναι ένα καθημερινό εργαλείο χειραγώγησης εν καιρώ ειρήνης.

Όσο οι πολίτες καταναλώνουν αμάσητη την πληροφορία που τους προσφέρεται “έτοιμη” στις οθόνες τους, τόσο ο κύκλος της εξαπάτησης θα γιγαντώνεται. Η μόνη άμυνα του ανθρώπου που δεν θέλει να είναι πιόνι, είναι το κριτικό φίλτρο απέναντι σε ό,τι ακούει, διαβάζει και —κυρίως— σε ό,τι του προκαλεί ακραίο συναίσθημα.

Έχοντας αναλύσει από την εσωτερική διείσδυση και τις φυσικές εξοντώσεις μέχρι την απόλυτη παραπλάνηση του νου, ο κύκλος των υποθέσεών μας κλείνει. Επόμενο βήμα, η μεγάλη σύνοψη.

#κατασκοπεία #αντιπαραπλάνηση #προπαγάνδα #χειραγώγηση #κοινή_γνώμη #πολίτης