Το πολιτικό όραμα, η οικονομική πραγματικότητα και η γερμανική παγίδα
Εισαγωγή
Ο Σαρλ ντε Γκωλ είχε οραματιστεί μια Ευρώπη των Εθνών, στην οποία η Γαλλία θα είχε τον αδιαμφισβήτητο ρόλο του πολιτικού και στρατιωτικού ηγέτη.
- Μπορείτε να διαβάσετε το προηγούμενο άρθρο εδώ: Γαλλία Μέρος IX – Ντε Γκωλ & Αποικιοκρατία
Καθώς όμως προχωρούσαμε προς τα τέλη του 20ού αιώνα και την αυγή του 21ου, η γαλλική πολιτική ελίτ συνειδητοποίησε ότι το παιχνίδι ισχύος δεν παιζόταν πλέον μόνο στα πεδία των μαχών ή στα πυρηνικά σιλό, αλλά στα επιτόκια, στο νόμισμα και στους προϋπολογισμούς.
Στο Μέρος X της έρευνάς μας, αναλύουμε τον πιο κρίσιμο γεωπολιτικό συμβιβασμό του σύγχρονου Παρισιού: Την ενσωμάτωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την υιοθέτηση του ευρώ.
Πώς η επιθυμία της Γαλλίας να δέσει τη Γερμανία στο ευρωπαϊκό άρμα κατέληξε να μετατρέψει το γαλλικό κράτος σε οικονομικό όμηρο του Βερολίνου;
Το Πολιτικό Όραμα και η Γερμανική Πραγματικότητα
Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989, ο μεγάλος φόβος της Γαλλίας ήταν μια επανενωμένη, ανεξέλεγκτη Γερμανία.
Για να περιορίσει αυτή την απειλή, η γαλλική πολιτική ελίτ πίεσε για τη νομισματική ενοποίηση.
Το ευρώ σχεδιάστηκε στο Παρίσι ως ένα εργαλείο για να αφαιρεθεί το πανίσχυρο Μάρκο από τα χέρια της γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας (Bundesbank).
Η λογική ήταν απλή:
Η Γαλλία θα πρόσφερε την πολιτική, διπλωματική (μόνιμο μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ) και στρατιωτική (πυρηνικά) ομπρέλα, και η Γερμανία θα ήταν η οικονομική μηχανή. Ωστόσο, στην πράξη, ο Γαλλογερμανικός Άξονας αποδείχθηκε ετεροβαρής.
Η Γερμανία αξιοποίησε το κοινό νόμισμα για να επιβάλει τη δική της βιομηχανική ηγεμονία, εγκλωβίζοντας τη γαλλική οικονομία σε ένα πλαίσιο που δεν ταίριαζε στη δομή της.
Η «Γερμανική Σκιά» και το Γαλλικό Έλλειμμα
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η ιστορική και δομική ασυμβατότητα.
Το γαλλικό κράτος είναι παραδοσιακά παρεμβατικό, συγκεντρωτικό και βασίζεται σε ισχυρές δημόσιες δαπάνες για να διατηρεί την κοινωνική ειρήνη (όπως είδαμε από τον 19ο αιώνα).
Αντίθετα, η γερμανική κουλτούρα επιβάλλει δημοσιονομική πειθαρχία, λιτότητα και αυστηρό έλεγχο των ελλειμμάτων.
Η υποχρέωση της Γαλλίας να ακολουθεί τους στενούς δημοσιονομικούς κανόνες του Βερολίνου δημιούργησε ένα σοβαρό ρήγμα στο εσωτερικό της σύστημα.
Το Παρίσι δεν μπορούσε πλέον να υποτιμήσει το νόμισμά του για να ενισχύσει τις εξαγωγές του, ούτε μπορούσε να μοιράζει χρήμα για να κατευνάζει τις κοινωνικές εκρήξεις.
Η γερμανική οικονομική σκιά άρχισε να απογυμνώνει τις αδυναμίες του γαλλικού παραγωγικού μοντέλου.
Η Τεχνοκρατική Δομή των Βρυξελλών
Για να δικαιολογήσει αυτή την υποχώρηση, το κεντρικό κράτος επιχείρησε να μεταφέρει την ευθύνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όμως, η τεχνοκρατική δομή των Βρυξελλών αποδείχθηκε ένας ψυχρός, απρόσωπος μηχανισμός.
Ο μέσος Γάλλος πολίτης διαπίστωσε ότι οι αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή του δεν λαμβάνονται πια από εκλεγμένους αντιπροσώπους στο Παρίσι, τους οποίους μπορεί να εκβιάσει με μια απεργία, αλλά από μη εκλεγμένους αξιωματούχους και κεντρικούς τραπεζίτες σε άλλη χώρα.
Αυτή η μετατόπιση της εξουσίας αφαίρεσε από τον Γάλλο Πρόεδρο την αίγλη του ανεξάρτητου ηγέτη.
Η εικόνα του Μακρόν να προσπαθεί να πείσει το Βερολίνο για αμοιβαίο χρέος (ευρωομόλογα) επιβεβαίωσε στους πολίτες ότι η εθνική τους κυριαρχία έχει υπονομευθεί.
Η Βάση της Κοινωνίας υπό Πίεση
Όλη αυτή η γεωπολιτική και οικονομική πίεση μεταφέρθηκε αναπόφευκτα στα χαμηλότερα στρώματα. Η βάση της κοινωνίας βρέθηκε υπό ασφυξία.
Το βιομηχανικό προλεταριάτο της γαλλικής επαρχίας έχασε τις δουλειές του, ο δημόσιος τομέας συρρικνώθηκε και η αγοραστική δύναμη κατακρημνίστηκε.
Αυτή η δομική κρίση είναι η πραγματική αιτία πίσω από σύγχρονα φαινόμενα, όπως τα «Κίτρινα Γιλέκα».
Δεν ήταν απλώς μια διαμαρτυρία για την τιμή των καυσίμων, αλλά μια κραυγή απόγνωσης μιας κοινωνίας που βλέπει την ελίτ της να ευθυγραμμίζεται με τις επιταγές της γερμανικής λιτότητας, αδιαφορώντας για την επιβίωση του ίδιου του γαλλικού λαού.
Συμπεράσματα
Η Γαλλία βρίσκεται σήμερα παγιδευμένη.
Από τη μία, χωρίς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη συνεργασία της Γερμανίας, δεν μπορεί να διατηρήσει το ειδικό βάρος που απαιτεί στο παγκόσμιο σύστημα ισχύος απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Από την άλλη, η παραμονή σε αυτή τη δομή απαιτεί τη βίαιη προσαρμογή της γαλλικής κοινωνίας σε γερμανικά πρότυπα.
Το Παρίσι παλεύει να ηγηθεί πολιτικά μιας Ένωσης που ελέγχεται οικονομικά από το Βερολίνο, μια εγγενής αντίφαση που φθείρει ραγδαία την κοινωνική συνοχή στο εσωτερικό της χώρας.
Επίλογος
Με το κοινωνικό συμβόλαιο να δοκιμάζεται σκληρά και τη γαλλογερμανική μηχανή να ρετάρει, το γαλλικό κράτος αναζητά νέους τρόπους για να επιβεβαιώσει την ισχύ του.
Το βλέμμα της πολιτικής ηγεσίας στρέφεται αναγκαστικά σε νέες κρίσεις και νέες ευκαιρίες προβολής ισχύος, από την Αφρική μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
[Στο επόμενο: Γαλλία Μέρος XI – Η Σύγχρονη Γεωπολιτική Σκακιέρα]
#Γαλλία #Ευρώπη #Γερμανία #Γεωπολιτική #Οικονομία
