Εισαγωγή

Το ρήγμα ανάμεσα στην εικόνα που έχει μια κοινωνία για το κράτος της και στη σκληρή γεωπολιτική πραγματικότητα, σπάνια αποκαλύπτεται τόσο καθαρά όσο στην πρόσφατη κρίση της Κάσου.

Η πόντιση του υποβρύχιου καλωδίου Great Sea Interconnector δεν έφερε στην επιφάνεια μόνο τις τουρκικές διεκδικήσεις, αλλά και την ίδια την ανατομία του τρόπου με τον οποίο το ελληνικό πολιτικό σύστημα διαχειρίζεται διαχρονικά την εθνική κυριαρχία:

• Με τακτικές υποχωρήσεις, κατευνασμό και ρητορικά πυροτεχνήματα.

Οι «Ομολογίες» και ο Επώδυνος Ρεαλισμός

Όταν ο Χρήστος Ροζάκης δήλωνε ότι «απεμπολήσαμε κυριαρχικά δικαιώματα» και πως δραστηριότητες όπως οι έρευνες «πρέπει να περάσουν από την άδεια της Τουρκίας», ή όταν ο Άγγελος Συρίγος παραδεχόταν ότι «στην Κάσο κάναμε δύο φορές πίσω» επιλέγοντας την προσωρινή διακοπή εργασιών μπροστά σε πέντε τουρκικά πολεμικά πλοία, το πολιτικό σκηνικό σείστηκε.

Η αντιπολίτευση μίλησε για προδοσία, η κυβέρνηση διέψευσε, όμως η ουσία βρισκόταν αλλού.

Αυτές οι δηλώσεις δεν ήταν τόσο μια συνειδητή εθνική μειοδοσία, όσο μια κυνική ομολογία ρεαλισμού.

Στο διεθνές δίκαιο τα δικαιώματα δεν χάνονται αν δεν τα εκχωρήσεις με υπογραφές.

Στο πεδίο, όμως, όταν έχεις το νόμιμο δικαίωμα να δράσεις στην ΑΟΖ σου αλλά κάνεις πίσω μπροστά στην ωμή στρατιωτική βία για να αποφύγεις τον πόλεμο, στην πράξη υποχωρείς.

Η κοινωνία, όπως έδειξε και το δημοψήφισμα του 2015, απαιτεί πάντοτε την περήφανη, ηρωική στάση.

Το πολιτικό σύστημα, ωστόσο, λειτουργεί ως ο «απορροφητήρας» αυτού του αιτήματος, επιλέγοντας τον συμβιβασμό για να αποφύγει την ολική καταστροφή μιας σύγκρουσης, εισπράττοντας την οργή αλλά γλιτώνοντας τον πόλεμο.

Η Διπλωματία των «Λευκών Σκαφών» και ο Αμερικανικός Παράγοντας

Η πλήρης επιβεβαίωση αυτής της στρατηγικής του κατευνασμού ήρθε στις 8 Οκτωβρίου 2026 (χθές) με μια φαινομενικά απλή διοικητική απόφαση:

• Το Υπουργείο Ναυτιλίας ανακοίνωσε τη μεταφορά της αρμοδιότητας για την ασφάλεια των κρίσιμων υποθαλάσσιων καλωδίων από το Πολεμικό Ναυτικό στο Λιμενικό Σώμα.

Γιατί ένα κράτος που πανηγυρίζει για την ενεργειακή του αναβάθμιση, υποβαθμίζει την προστασία των υποδομών του παρατάσσοντας τροχονόμους απέναντι σε φρεγάτες;

Η απάντηση είναι διπλή.

Πρώτον, η αντικατάσταση των «γκρίζων σκαφών» (πολεμικό ναυτικό) με «λευκά σκάφη» (ακτοφυλακή) εξασφαλίζει ότι οποιαδήποτε μελλοντική παρενόχληση από την Τουρκία θα καταγραφεί ως απλό «αστυνομικό επεισόδιο» και δεν θα πυροδοτήσει αυτόματα στρατιωτική εμπλοκή.

• Αφαιρείται από το τραπέζι το δίλημμα της ένοπλης απάντησης.

Δεύτερον, η χρονική συγκυρία δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Η ανακοίνωση έγινε ακριβώς μία ημέρα μετά την άφιξη και την ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο.

Η αμερικανική εντολή για την Ανατολική Μεσόγειο είναι απολύτως σαφής: καμία ρωγμή στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

• Η Ελλάδα, αποσύροντας το Πολεμικό Ναυτικό, προσφέρει ουσιαστικά λευκή επιταγή στους συμμάχους της ότι δεν πρόκειται να ρίξει την πρώτη τουφεκιά, θυσιάζοντας το αξιόμαχο της προστασίας της στον βωμό της νατοϊκής ησυχίας.

Η Γεωπολιτική Ομηρία της Μεταπολίτευσης

Όλα τα παραπάνω καταλήγουν σε ένα αμείλικτο ερώτημα:

Είμαστε τελικά κυρίαρχο κράτος;

Στα χαρτιά, ναι.

Στην πράξη, συμπεριφερόμαστε συχνά ως ένας τοπικός διαχειριστής ξένων και συμμαχικών ισορροπιών.

Αυτή είναι η πραγματική κατάληξη της Μεταπολίτευσης.

Διαλύσαμε την παραγωγική μας βάση και ανταλλάξαμε την πραγματική ανεξαρτησία με πελατειακό δανεισμό.

Στον 21ο αιώνα δεν χρειάζονται κανονιοφόροι για να υποτάξεις μια χώρα· αρκεί ο οικονομικός εγκλωβισμός.

Όταν η επιβίωσή σου εξαρτάται από τις αγορές και η άμυνά σου από ξένα οπλικά συστήματα, η διπλωματία σου αναπόφευκτα υπαγορεύεται από τους πιστωτές και τους προστάτες σου.

Μαθηματικά σενάρια για διαγραφή χρέους με βάση την τιμή του χρυσού ανήκουν στη σφαίρα της παρηγορητικής φαντασίας.

Ο μόνος, αργός και εξαιρετικά επίπονος δρόμος εξόδου από αυτή την ομηρία είναι η εσωτερική ανασυγκρότηση:

• Η παραγωγή εθνικού πλούτου,
• Η θεσμική σοβαρότητα
• και η βιομηχανική αναγέννηση.

Μέχρι τότε, κάθε γεωπολιτική κρίση όπως αυτή της Κάσου, θα μας υπενθυμίζει την πικρή απόσταση ανάμεσα στο ηρωικό μας αφήγημα και την εξαρτημένη μας πραγματικότητα.

#Κάσος #Γεωπολιτική #ΑΟΖ #Λιμενικό #Ελλάδα