Η Παγίδα της Νοσταλγίας και ο Φόβος του Μέλλοντος

Εισαγωγή

Στους προηγούμενους κύκλους αναλύσαμε πώς το πελατειακό κράτος και η παραγωγική γύμνια οδήγησαν την Ελλάδα στη γεωπολιτική εξάρτηση.

Πώς, όμως, ένα ολόκληρο έθνος αποδέχεται αυτή την εθνική και οικονομική συρρίκνωση χωρίς να αντιδρά;

Πώς το σύστημα καταφέρνει να εξουδετερώνει κάθε διάθεση για ανατροπή, επιβάλλοντας την ανοχή;

Η απάντηση κρύβεται στον πιο αθόρυβο και αποτελεσματικό μηχανισμό ελέγχου:

• Tην κατεύθυνση της ίδιας μας της σκέψης.
• Για να κρατήσεις μια κοινωνία ακίνητη, αρκεί να της στερήσεις την ικανότητα να οραματίζεται το αύριο.

Η Απουσία του Μέλλοντος από την Ελληνική Τέχνη

Ρίξτε μια ματιά στη σύγχρονη ελληνική πολιτιστική παραγωγή.

Σκηνοθέτες, συγγραφείς, σεναριογράφοι αναπαράγουν διαρκώς μια στείρα προσκόλληση στο παρελθόν. Ταινίες και σειρές που αναπολούν παλιές δεκαετίες, δράματα σε απομονωμένα χωριά, ιστορίες φτώχειας και εμφυλίων παθών.

Την ίδια στιγμή, δημιουργοί σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Αμερική ή η Αγγλία, παράγουν έργα που κοιτούν μπροστά.

Φαντάζονται το μέλλον, χτίζουν κόσμους επιστημονικής φαντασίας, εξερευνούν τα όρια της τεχνολογίας και της ανθρώπινης εξέλιξης.

Στην Ελλάδα, το μέλλον αγνοείται επιδεικτικά.

Δεν υπάρχει ούτε ένα σοβαρό, ευρείας αποδοχής έργο επιστημονικής φαντασίας ή φουτουρισμού.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Διότι μια κοινωνία που φαντάζεται το μέλλον της, αναπόφευκτα αρχίζει να το σχεδιάζει.

Και όποιος σχεδιάζει, απαιτεί αλλαγές στο παρόν.

Το σύστημα τρέμει έναν λαό που κοιτάζει μπροστά.

Προτιμά πολίτες νοσταλγούς, εγκλωβισμένους σε έναν ατέρμονο κύκλο παρελθοντολογίας, ώστε να παραμένουν παθητικοί διαχειριστές της σημερινής τους μιζέριας.

Το Σύμπλεγμα Απέναντι στο Μεγαλείο: Η Περίπτωση του Αλεξάνδρου

Αλλά ακόμα και αυτό το παρελθόν, το σύστημα το διαχειρίζεται με έναν βαθιά κομπλεξικό τρόπο, επιλέγοντας ό,τι το βολεύει.

Η πιο τρανταχτή απόδειξη είναι η αντιμετώπιση του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Μιλάμε για τον μεγαλύτερο στρατηλάτη όλων των εποχών, μια αδιαμφισβήτητα ελληνική μορφή που διέδωσε τον πολιτισμό μας στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου.

Θα περίμενε κανείς το ελληνικό κράτος και η εγχώρια ελίτ των τεχνών να έχουν παραγάγει δεκάδες διεθνή συγγράμματα και υπερπαραγωγές για τον Αλέξανδρο.

Αντίθετα, αφήσαμε τους ξένους να γράφουν την ιστορία του.

Ακόμα και στην ίδια την Αθήνα, η τοποθέτηση ενός αντάξιου, μνημειώδους αγάλματός του αντιμετωπίστηκε επί δεκαετίες με αμηχανία, γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και μικροψυχία.

Γιατί τόση συστολή;

Μήπως η σύγχρονη ελίτ διακατέχεται από τα ίδια τοπικιστικά σύνδρομα που είχαν οι αρχαίοι Αθηναίοι όταν έβλεπαν τον Μακεδόνα βασιλιά να τους ξεπερνά;

Ή μήπως, πολύ απλά, ένα σύστημα που έχει μάθει να επιβιώνει μέσα από τη μετριότητα, τον ραγιαδισμό και την εξάρτηση, νιώθει τρόμο απέναντι σε οποιοδήποτε σύμβολο απόλυτης νίκης, ενότητας και οικουμενικού μεγαλείου;

Συμπεράσματα

• Η απουσία φουτουριστικής σκέψης και επιστημονικής φαντασίας από την ελληνική τέχνη δεν είναι τυχαία. Συντηρεί μια κοινωνία εγκλωβισμένη στο παρελθόν, ανίκανη να σχεδιάσει το μέλλον της.
• Η νοσταλγία εργαλειοποιείται ως μηχανισμός αδράνειας. Ένας λαός που αναπολεί, δεν διεκδικεί αλλαγές στο παρόν.
• Η συστηματική υποβάθμιση και η αμηχανία απέναντι σε μορφές παγκόσμιας ακτινοβολίας, όπως ο Μέγας Αλέξανδρος, αποκαλύπτει τον τρόμο της μετριότητας απέναντι στο πραγματικό ιστορικό μεγαλείο.

Επίλογος

Η εγχώρια ελίτ έχει καταφέρει να επιβάλει ένα πολιτισμικό αφήγημα που τιμωρεί την εξωστρέφεια, το όραμα και τη φιλοδοξία.

Θέλει τους πολίτες με το βλέμμα στραμμένο προς τα πίσω, να αναλώνονται σε διχασμούς του χθες.

Όμως, η πολιτισμική μας ύπνωση δεν περιορίζεται μόνο στο τι βλέπουμε ή στο τι διαβάζουμε.

Διεισδύει πολύ πιο βαθιά στην ψυχοσύνθεσή μας μέσα από αυτό που ακούμε.

Στο επόμενο μέρος, θα δούμε πώς το τραγούδι —η πιο άμεση μορφή έκφρασης αυτού του λαού— μετατράπηκε στο τέλειο ηχητικό υπόβαθρο της ήττας και της παθητικής αποδοχής.

Διαβάστε τη συνέχεια: Κύκλο IV – Μέρος Β

#Ελλάδα #Οπισθοδρόμηση #Νοσταλγία #Μέλλον #Πολιτισμός