Από την Επαναφορά του 1935 έως το Δημοψήφισμα του 1973

Πόλεμος, Κατοχή, Εμφύλια Σύγκρουση και Πολιτειακή Αμφισβήτηση

Εισαγωγή

Εδώ δείτε το 2ο Μέρος
Μετά το δημοψήφισμα του 1935 και την επαναφορά της βασιλείας, ο θεσμός εισήλθε σε μία περίοδο έντονων ιστορικών εξελίξεων. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Κατοχή, η μεταπολεμική σύγκρουση και οι πολιτικές ανακατατάξεις που ακολούθησαν επηρέασαν τη θέση της μοναρχίας στο ελληνικό κράτος. Η περίοδος 1935–1973 χαρακτηρίζεται από διαδοχικές κρίσεις και διαρκή επαναφορά του πολιτειακού ζητήματος.

Η Επαναφορά του 1935 και το Καθεστώς της 4ης Αυγούστου

Μετά το δημοψήφισμα του 1935, ο Γεώργιος Β΄ επέστρεψε στον θρόνο. Το 1936 εγκαθιδρύθηκε καθεστώς με αναστολή κοινοβουλευτικών λειτουργιών, το οποίο παρέμεινε έως την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου το 1940.

Στα επίσημα κρατικά έγγραφα της περιόδου, η βασιλεία διατηρήθηκε ως ανώτατος θεσμός του κράτους, ενώ η πολιτική διακυβέρνηση ασκήθηκε υπό έκτακτο καθεστώς.

Ο Πόλεμος και η Εξορία

Μετά τη γερμανική εισβολή το 1941, η ελληνική κυβέρνηση και ο βασιλιάς μετέβησαν στο εξωτερικό. Η περίοδος της Κατοχής συνοδεύτηκε από την ανάπτυξη αντιστασιακών οργανώσεων και πολιτικών διαφοροποιήσεων ως προς το μεταπολεμικό πολίτευμα.

Η βασιλεία παρέμεινε τυπικά σε ισχύ, αλλά εκτός ελληνικού εδάφους.

Το Δημοψήφισμα του 1946

Μετά την Απελευθέρωση και τις πολιτικές εξελίξεις της περιόδου 1944–1946, διεξήχθη δημοψήφισμα για την επάνοδο του Γεωργίου Β΄.

Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν, η πλειοψηφία τάχθηκε υπέρ της επιστροφής του. Σε μεταγενέστερες ιστορικές προσεγγίσεις διατυπώνονται διαφορετικές εκτιμήσεις ως προς τις συνθήκες διεξαγωγής.

Η επάνοδος της βασιλείας πραγματοποιήθηκε εν μέσω της σύγκρουσης που η επίσημη κρατική ορολογία της εποχής χαρακτήριζε ως «συμμοριτοπόλεμο» — όρος που χρησιμοποιήθηκε στα επίσημα έγγραφα και στον δημόσιο λόγο της περιόδου. Μεταγενέστερα, από το 1974 και εξής, επικράτησε ο όρος «Εμφύλιος Πόλεμος».

Η Μεταπολεμική Περίοδος και οι Διαδοχές

Μετά τον θάνατο του Γεωργίου Β΄ το 1947, στον θρόνο ανήλθε ο Παύλος. Το 1964, μετά τον θάνατό του, βασιλιάς έγινε ο Κωνσταντίνος Β΄.

Η δεκαετία του 1960 χαρακτηρίστηκε από πολιτικές εντάσεις, κυβερνητικές μεταβολές και διαφωνίες μεταξύ κυβέρνησης και βασιλικού θεσμού, όπως καταγράφονται σε κοινοβουλευτικά πρακτικά και δημόσιες δηλώσεις της περιόδου.

Η Στρατιωτική Επανάσταση της 21ης Απριλίου 1967 και το Δημοψήφισμα του 1973

Το 1967 εκδηλώθηκε στρατιωτική επανάσταση, η οποία οδήγησε σε καθεστώς δικτατορίας. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ αποχώρησε από τη χώρα τον Δεκέμβριο του 1967, έπειτα από αποτυχημένη προσπάθεια ανατροπής του καθεστώτος.

Το 1973 προκηρύχθηκε δημοψήφισμα με το οποίο ανακοινώθηκε η κατάργηση της μοναρχίας και η ανακήρυξη προεδρικής δημοκρατίας. Οι συνθήκες διεξαγωγής εκείνης της διαδικασίας έχουν αποτελέσει αντικείμενο διαφορετικών ιστορικών εκτιμήσεων.

Συνολική Αποτίμηση της Περιόδου 1935–1973

Από το 1935 έως το 1973 η βασιλεία:

• Επανήλθε μέσω δημοψηφίσματος
• Λειτούργησε σε συνθήκες πολέμου και εξορίας
• Συνδέθηκε με την μεταπολεμική πολιτική σύγκρουση
• Καταργήθηκε μέσω δημοψηφίσματος κατά την περίοδο δικτατορίας

Η οριστική κρίση του πολιτειακού ζητήματος θα ολοκληρωθεί με τις εξελίξεις του 1974.

Δείτε τη συνέχεια στο 4ο Μέρος και τελευταίο

Hashtags

#ΕλληνικήΙστορία #Βασιλεία #1946 #Συμμοριτοπόλεμος #1967 #1973 #Πολιτειακό