Η Έκρηξη του 2022 και η «Δολοφονία» της Ειρήνης

Εισαγωγή

Το ξημέρωμα της 24ης Φεβρουαρίου 2022, ο πλανήτης ξύπνησε σε μια νέα, τρομακτική πραγματικότητα. Οι εικόνες των ρωσικών τεθωρακισμένων να διασχίζουν τα σύνορα της Ουκρανίας μεταδόθηκαν σε κάθε γωνιά της γης, προκαλώντας ένα παγκόσμιο γεωπολιτικό σοκ. Για τον μέσο πολίτη, που επί οκτώ χρόνια βομβαρδιζόταν από επιλεκτική πληροφόρηση, αυτό που συνέβαινε έμοιαζε με μια «παράλογη» και «απρόκλητη» πράξη βίας. Όμως, όπως είδαμε στα προηγούμενα μέρη της ανάλυσής μας, η ιστορία σπάνια είναι παράλογη όταν την εξετάζει κανείς μέσα από το πρίσμα της ωμής γεωστρατηγικής.

Αυτό που ελάχιστοι γνωρίζουν, ή επιλέγουν να ξεχνούν, είναι ότι μόλις λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, ο πόλεμος βρέθηκε μια ανάσα από το τέλος του. Στις αίθουσες της Κωνσταντινούπολης, η ειρήνη δεν ήταν απλώς μια ευχή, αλλά ένα χειροπιαστό προσχέδιο συμφωνίας. Γιατί λοιπόν η συμφωνία αυτή δεν υπογράφτηκε ποτέ; Ποιοι ήταν οι «αόρατοι» παίκτες που προτίμησαν τη συνέχιση της αιματοχυσίας και πώς τορπιλίστηκε η μεγαλύτερη ευκαιρία για τη σωτηρία χιλιάδων ανθρώπινων ζωών;

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε το προηγούμενο Μέρος: ΡΩΣΙΑ – ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Το Θέατρο του Μινσκ – Μέρος III

24 Φεβρουαρίου: Η Ρήξη και το Χάσμα των Αφηγημάτων

Η έναρξη της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», όπως την ονόμασε η Μόσχα, αποτέλεσε το σημείο μηδέν της οριστικής ρήξης μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Το αφήγημα που κυριάρχησε στη Δύση ήταν μονοδιάστατο: ένας αυταρχικός ηγέτης επιτίθεται σε μια κυρίαρχη δημοκρατία χωρίς λόγο. Από την άλλη πλευρά, η ρωσική επιχειρηματολογία εστίασε στην έννοια της «προληπτικής άμυνας». Η Μόσχα υποστήριξε ότι η περικύκλωση από το ΝΑΤΟ, η στρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας και οι συνεχείς βομβαρδισμοί στο Ντονμπάς είχαν φτάσει σε ένα σημείο όπου η αδράνεια θα σήμαινε υπαρξιακή απειλή για την ίδια τη Ρωσία.

Ανεξάρτητα από το ποιο αφήγημα επιλέγει κανείς να πιστέψει, το γεγονός παραμένει ότι οι μηχανισμοί που περιγράψαμε στα προηγούμενα μέρη —η αθέτηση των υποσχέσεων, η εργαλειοποίηση του εθνικισμού και η στρατιωτική προετοιμασία της οκταετίας— είχαν δημιουργήσει μια εκρηκτική ύλη που χρειαζόταν μόνο μια σπίθα. Η 24η Φεβρουαρίου ήταν η στιγμή που η σπίθα αυτή άναψε, αλλά η φωτιά θα μπορούσε να είχε σβήσει πολύ γρήγορα, αν οι δυνάμεις που κινούν τα νήματα το επιθυμούσαν πραγματικά.

Η Ελπίδα της Κωνσταντινούπολης: Όταν η Ειρήνη Ήταν Εφικτή

Τον Μάρτιο του 2022, ενώ οι μάχες μαίνονταν στα περίχωρα του Κιέβου, οι αντιπροσωπείες της Ρωσίας και της Ουκρανίας συναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, παρά το κλίμα καχυποψίας, επιτεύχθηκε κάτι που σήμερα φαντάζει αδιανόητο: ένα κοινό προσχέδιο συμφωνίας.

Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις που ήρθαν στο φως πολύ αργότερα από κορυφαίους διαπραγματευτές και από τις δύο πλευρές, η Ουκρανία ήταν έτοιμη να δεχθεί ένα καθεστώς μόνιμης ουδετερότητας. Αυτό σήμαινε ότι το Κίεβο θα αποδεχόταν να μην ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ και να μην φιλοξενήσει ξένες στρατιωτικές βάσεις, με αντάλλαγμα διεθνείς εγγυήσεις ασφαλείας από μια σειρά κρατών. Η Ρωσία, από την πλευρά της, είχε δείξει διάθεση να αποσύρει τα στρατεύματά της από τα εδάφη που είχε καταλάβει μετά την 24η Φεβρουαρίου και να αφήσει το καθεστώς της Κριμαίας και του Ντονμπάς σε μια μακροχρόνια διαδικασία διαβούλευσης.

Ήταν η στιγμή που ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε αντιληφθεί ότι η συνέχιση του πολέμου θα σήμαινε την καταστροφή της χώρας του. Η συμφωνία ήταν στο τραπέζι. Οι υπογραφές ήταν έτοιμες να πέσουν. Ο κόσμος κρατούσε την ανάσα του. Τι συνέβη λοιπόν και όλα ανατράπηκαν μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα;

Το Τορπίλισμα: Η Επίσκεψη του Μπόρις Τζόνσον και το Μήνυμα της Δύσης

Η ιστορία θα καταγράψει την 9η Απριλίου 2022 ως την ημέρα που η ειρήνη «δολοφονήθηκε». Ήταν η ημέρα που ο τότε πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, Μπόρις Τζόνσον, πραγματοποίησε μια αιφνιδιαστική επίσκεψη στο Κίεβο. Το μήνυμα που μετέφερε στον Ζελένσκι, σύμφωνα με μαρτυρίες στενών συνεργατών του Ουκρανού προέδρου, ήταν κυνικό και ξεκάθαρο: «Ακόμα και αν εσείς είστε έτοιμοι να υπογράψετε συμφωνία με τον Πούτιν, εμείς (η Δύση) δεν είμαστε».

Ο Τζόνσον, ενεργώντας ως εκπρόσωπος των σκληροπυρηνικών κύκλων της Ουάσιγκτον και του Λονδίνου, κατέστησε σαφές ότι η Δύση δεν επιθυμούσε έναν συμβιβασμό που θα άφηνε τη Ρωσία «ατιμώρητη». Η εντολή ήταν «απλώς πολεμήστε». Η υπόσχεση ήταν ότι η Δύση θα παρείχε όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό για να επιτευχθεί μια στρατιωτική νίκη που θα οδηγούσε στην αποδυνάμωση, ή ακόμα και στη διάλυση, της Ρωσίας.

Αυτή ήταν η στιγμή που ο Ζελένσκι έπαψε να λειτουργεί ως ηγέτης μιας χώρας που αναζητά τη σωτηρία της και μετατράπηκε οριστικά στον πρωταγωνιστή μιας παγκόσμιας σύγκρουσης δι’ αντιπροσώπων (proxy war). Η συμφωνία της Κωνσταντινούπολης πετάχτηκε στον κάλαθο των αχρήστων και οι γέφυρες της διπλωματίας ανατινάχθηκαν. Γιατί; Διότι για τα κέντρα ισχύος στην κορυφή της παγκόσμιας σκακιέρας, η Ουκρανία ήταν απλώς το πεδίο μάχης για την εξόντωση ενός γεωπολιτικού αντιπάλου, και όχι μια χώρα με ανθρώπους που πέθαιναν καθημερινά.

Από τον Πόλεμο Ελιγμών στον Πόλεμο Φθοράς

Μετά την κατάρρευση των συνομιλιών, ο πόλεμος άλλαξε πρόσωπο. Η Ρωσία, αντιλαμβανόμενη ότι δεν είχε απέναντί της μόνο το Κίεβο αλλά το σύνολο της δυτικής πολεμικής βιομηχανίας, αναπροσάρμοσε τη στρατηγική της. Η σύγκρουση μετατράπηκε από μια γρήγορη επιχείρηση ελιγμών σε έναν αργό, αιματηρό και εξοντωτικό πόλεμο φθοράς.

Τα χαρακώματα επέστρεψαν στην Ευρώπη. Πόλεις όπως το Μπαχμούτ μετατράπηκαν σε «κρεατομηχανές», όπου χιλιάδες νέοι άνθρωποι έχαναν τη ζωή τους για λίγα μέτρα γης. Αυτός ο τύπος πολέμου εξυπηρετούσε απόλυτα εκείνους που ήθελαν να δουν τη Ρωσία να «αιμορραγεί» οικονομικά και στρατιωτικά σε βάθος χρόνου. Όμως, ποιος πλήρωνε το πραγματικό τίμημα; Όχι οι πολιτικοί στο Λονδίνο ή την Ουάσιγκτον, αλλά ο λαός της Ουκρανίας που έβλεπε τις υποδομές του να ισοπεδώνονται και τη χώρα του να ερημώνει.

Ο Οικονομικός Πόλεμος και ο Ευρωπαίος Πολίτης

Παράλληλα με τις μάχες στο μέτωπο, το 2022 σηματοδότησε την έναρξη ενός πρωτοφανούς οικονομικού πολέμου. Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία παρουσιάστηκαν ως το μέσο που θα γονάτιζε τη Μόσχα μέσα σε λίγους μήνες. Ωστόσο, οι μηχανισμοί της αγοράς και η γεωπολιτική πραγματικότητα απέδειξαν ότι ο κόσμος δεν είναι πλέον μονοπολικός. Η Ρωσία στράφηκε προς την Ανατολή, ενώ η Ευρώπη βρέθηκε εγκλωβισμένη στη δική της ρητορική.

Εδώ είναι που ο μέσος πολίτης στην Ελλάδα, τη Γαλλία ή τη Γερμανία άρχισε να νιώθει τις συνέπειες της «δολοφονημένης» ειρήνης. Η ενεργειακή κρίση, ο εκτοξευόμενος πληθωρισμός και η ακρίβεια δεν ήταν «φυσικά φαινόμενα». Ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της επιλογής να τορπιλιστεί η συμφωνία της Κωνσταντινούπολης. Ο πολίτης κλήθηκε να πληρώσει τον λογαριασμό μιας σύγκρουσης που θα μπορούσε να είχε λήξει τον Μάρτιο του 2022, αν η λογική είχε επικρατήσει της γεωπολιτικής αλαζονείας.

Η Εργαλειοποίηση της Πληροφορίας

Κατά τη διάρκεια του 2022, η χειραγώγηση της πληροφορίας έφτασε σε επίπεδα που θυμίζουν τις πιο σκοτεινές περιόδους του παρελθόντος. Οποιαδήποτε φωνή υπέρ της διπλωματίας ή της κατανόησης των αιτίων της σύγκρουσης χαρακτηριζόταν αμέσως ως «προπαγάνδα». Η «μέση της πυραμίδας» —τα ΜΜΕ και οι στρατιωτικοί αναλυτές— ανέλαβαν να πείσουν την κοινή γνώμη ότι η μοναδική λύση είναι η «ολοκληρωτική νίκη» στο πεδίο της μάχης.

Αποσιωπήθηκε συστηματικά το γεγονός ότι η Ουκρανία χρησιμοποιούνταν ως εργαστήριο δοκιμής νέων οπλικών συστημάτων και ως μέσο για την αναζωογόνηση της πολεμικής βιομηχανίας της Δύσης. Ο θάνατος και η καταστροφή έγιναν θέαμα, ενώ η ουσιαστική συζήτηση για την ασφάλεια της Ευρώπης θάφτηκε κάτω από τόνους πολεμικής ιαχής.

Συμπεράσματα

Το 2022 ήταν η χρονιά της μεγάλης ρήξης, αλλά κυρίως ήταν η χρονιά της μεγάλης προδοσίας προς τους λαούς. Η ευκαιρία της Κωνσταντινούπολης απέδειξε ότι η ειρήνη ήταν εφικτή, έντιμη και ρεαλιστική. Το γεγονός ότι τορπιλίστηκε από εξωτερικές παρεμβάσεις δείχνει ότι ο στόχος αυτού του πολέμου δεν ήταν ποτέ η «ελευθερία της Ουκρανίας», αλλά η εξυπηρέτηση μιας παγκόσμιας στρατηγικής που απαιτούσε τη θυσία μιας χώρας για την αποδυνάμωση ενός αντιπάλου.

Επίλογος

Στο τέταρτο αυτό μέρος, αναλύσαμε πώς η ελπίδα της ειρήνης θυσιάστηκε στον βωμό των γεωπολιτικών επιδιώξεων. Ο πόλεμος φθοράς που ξεκίνησε τότε συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με τις συνέπειες να γίνονται όλο και πιο δυσβάσταχτες για όλους.

Στο επόμενο μέρος, θα μεταφερθούμε στο σήμερα (2024-2026). Θα εξετάσουμε τη νέα πραγματικότητα του μετώπου, τον ρόλο της υψηλής τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης στη διεξαγωγή των επιχειρήσεων, και πώς η οικονομική αντοχή των παικτών διαμορφώνει τη νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων.

Διαβάστε το Μέρος V: Η Νέα Πραγματικότητα και η Τεχνολογία του Θανάτου.

#ουκρανία #ρωσία #γεωπολιτική #ιστορία #κωνσταντινούπολη #ειρήνη #πόλεμος #2022