Εισαγωγή
Καθώς η Ευρώπη παρακολουθεί τον πυρετό των κοινωνικών εξεγέρσεων να εξαπλώνεται με ραγδαίους ρυθμούς σε χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο, η Πορτογαλία και η Ισπανία, η Ελλάδα παραμένει εκκωφαντικά σιωπηλή.
Θεωρητικά, συντρέχουν όλοι οι λόγοι του κόσμου για να μεταδοθεί αυτή η φλόγα και εδώ.
Αντί αυτού, ο Έλληνας πρωθυπουργός διαβεβαιώνει πως η χώρα δεν κινδυνεύει, παρουσιάζοντάς την ως «υπόδειγμα σταθερότητας».
Τι ακριβώς σημαίνει όμως αυτή η περίφημη σταθερότητα;
Πρόκειται για την ομαλότητα της ευημερίας ή για την «ησυχία του νεκροταφείου», επιβεβλημένη σε έναν πλήρως καθυποταγμένο πληθυσμό;
Οι Έλληνες σήμερα αισθάνονται φτωχότεροι ακόμα και από την εποχή των μνημονίων, έχοντας μετατραπεί σε απογοητευμένους «νεόπτωχους υπερεργαζόμενους».
Κάθε προσπάθεια αντίδρασης και συλλογικής διεκδίκησης του παρελθόντος αποδείχθηκε όχι απλώς ανούσια, αλλά ίσως και μοιραία εξυπηρετική για το ίδιο το σύστημα.
Όπως ανέφερε ο Μίλτον Φρίντμαν, αρχιτέκτονας του «Δόγματος του Σοκ», οι αντιδράσεις ενός ενημερωμένου πληθυσμού συχνά διευκολύνουν την προσαρμογή στις νέες, σκληρές πραγματικότητες.
Σήμερα, η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια χώρα σε διαρκή κρίση.
Είναι ένα ολοκληρωμένο, επιτυχημένο πείραμα.
Μια άτυπη «φεουδαρχική δημοκρατία» που αποτελεί την απόλυτη βιτρίνα της παγκοσμιοποίησης, θέτοντας ένα αμείλικτο δίλημμα στους υπόλοιπους Ευρωπαίους:
Θα αποδεχτούν την εθνικιστική στροφή ως ψευδαίσθηση ασφάλειας ή θα καταλήξουν το ίδιο εξαθλιωμένοι και σιωπηλοί με εμάς;
Η Μετάλλαξη της Φτώχειας: Από το Συλλογικό στο Ατομικό
Για να κατανοήσουμε πώς φτάσαμε σε αυτή την εκκωφαντική ησυχία, αρκεί να κοιτάξουμε την κοινωνική διαστρωμάτωση της σημερινής Ελλάδας.
Οι φτωχοί άνεργοι της περασμένης δεκαετίας έχουν πλέον αντικατασταθεί από αυτούς τους νεόπτωχους υπερεργαζόμενους, οι οποίοι αδυνατούν να βγάλουν τον μήνα.
Τα παραδοσιακά αναχώματα της ελληνικής κοινωνίας έχουν καταρρεύσει.
Ο παππούς και η γιαγιά, που κάποτε βοηθούσαν τους νεότερους με ό,τι περίσσευε από τη σύνταξη, είτε δεν υπάρχουν πια, είτε δεν μπορούν να βοηθήσουν, αφού λόγω της ακρίβειας δεν περισσεύει πια τίποτα από τη σύνταξη.
Κάτω από αυτή την ασφυκτική πίεση, παρακολουθούμε τα τεκταινόμενα σιωπηλοί, απογοητευμένοι και κυρίως αφοπλισμένοι.
Το σημαντικότερο ίσως πλήγμα είναι πως το συλλογικό έχει αντικατασταθεί πλέον από το ατομικό.
Ο αγώνας και η διεκδίκηση ως κοινωνική διεργασία έχουν εκλείψει, διότι η καθημερινή επιβίωση απορροφά και το τελευταίο ίχνος ψυχικής αντοχής.
Το Σοκ, ο Μακιαβέλι και ο Ρόλος της Αντίδρασης
Πώς όμως καταφέραμε να αποδεχτούμε αυτή τη μοίρα χωρίς να ανοίξει ρουθούνι τα τελευταία χρόνια; Η απάντηση κρύβεται στις σελίδες από «Το Δόγμα του Σοκ».
Όπως σημείωνε ο Νικολό Μακιαβέλι το 1513 στον Ηγεμόνα, «Τα πλήγματα πρέπει να επιφέρονται όλα ταυτόχρονα, ώστε, όντας λιγότερο αισθητά, να ενοχλούν λιγότερο». Αυτή η συσσωρευμένη βία των απανωτών κρίσεων δημιούργησε την τέλεια καθυπόταξη.
Όμως, το σύστημα δεν βασίστηκε μόνο στο αιφνίδιο πλήγμα.
Βασίστηκε και στη διαχείριση της εκτόνωσης.
Στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, το ΚΚΕ ανέλαβε –συνειδητά ή ασυνείδητα– την ιστορική αποστολή του επόπτη και οργανωτή των μαζικών αντιδράσεων.
Κι εδώ ακριβώς επιβεβαιώνεται η κυνική παρατήρηση του Φρίντμαν, πως όσο πιο ενημερωμένος είναι ο πληθυσμός και όσο προβάλλονται οι αντιδράσεις του, τόσο διευκολύνεται η προσαρμογή του.
Οι απεργίες και οι πορείες των προηγούμενων δεκαετιών λειτούργησαν ενδεχομένως ως η απόλυτη βαλβίδα ασφαλείας του συστήματος, εξυπηρετώντας τελικά την πλήρη εφαρμογή του δόγματος του σοκ το 2010.
Ακόμη και αν στο εγγύς μέλλον παρατηρηθεί κάποιο κύμα διαμαρτυριών ή συγκεντρώσεων στη χώρα μας, ως απόηχος των ευρωπαϊκών εξεγέρσεων, αυτό θα έχει χαρακτήρα καθαρά εικονικό.
Θα πρόκειται για αντιδράσεις εξαιρετικά χαμηλής έντασης και μικρής διάρκειας, με βασικό σκοπό να “θολώσουν τα νερά” και να δικαιολογήσουν την πολιτική ύπαρξη του ΚΚΕ και των παραδοσιακών μηχανισμών του.
Εφόσον η Ελλάδα αποτελεί πλέον το απόλυτο υπόδειγμα επιτυχημένης καθυπόταξης, αυτές οι σποραδικές -και απολύτως ελεγχόμενες- εξάρσεις δεν θα στοχεύουν σε καμία ανατροπή, αλλά απλώς στη συντήρηση της ψευδαίσθησης ότι δήθεν υπάρχει ακόμα ενεργή αντίσταση.
Σήμερα, αυτή η αποστολή έχει ολοκληρωθεί.
Με τη νεολαία –τον φυσικό πυροδότη κάθε κοινωνικής αλλαγής– να λείπει σε μεγάλο βαθμό από τη χώρα, και τους παραδοσιακούς πολιτικούς σχηματισμούς να λειτουργούν πλέον ως πολιτικές επιχειρήσεις, η Ελλάδα αποτελεί το τέλειο πειραματόζωο.
Ένα υπόδειγμα «σταθερότητας» βασισμένο στην εξουθένωση.
#Ελλάδα #Κοινωνία #Εξέγερση #ΔόγμαΣοκ #Φτώχεια
