Ο Ανθρώπινος Παράγοντας και ο Κοινωνικός Μιθριδατισμός

Εισαγωγή

Το ερώτημα πλανάται σαν μια πνιγηρή, αόρατη ομίχλη πάνω από την ελληνική κοινωνία, ειδικά τα τελευταία χρόνια: Γιατί, παρά τα αλλεπάλληλα σκάνδαλα που θα είχαν γκρεμίσει κυβερνήσεις σε οποιοδήποτε άλλο σοβαρό κράτος, εδώ επικρατεί μια απόκοσμη στασιμότητα; Γιατί, ενώ οι πολίτες διερωτώνται και οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη, το οικοδόμημα της εξουσίας παραμένει ακλόνητο; Η απάντηση δεν είναι απλή, ούτε βρίσκεται σε έναν μόνο παράγοντα. Είναι το αποτέλεσμα μιας πολυεπίπεδης αρχιτεκτονικής που ξεκινά από το DNA του κράτους μας και καταλήγει στον τρόπο που ο καθένας μας αντιλαμβάνεται τον ρόλο του μέσα στην «πυραμίδα» της εξουσίας. Σε αυτό το πρώτο μέρος, θα αποδομήσουμε τον ανθρώπινο παράγοντα —τόσο του πολιτικού όσο και του πολίτη— και θα αναζητήσουμε τις ιστορικές ρίζες μιας «κλίκας» που αρνείται να παραδώσει τα κλειδιά της χώρας.

Η «Κλίκα των Αθηνών»: Το DNA της Διαφθοράς

Για να κατανοήσουμε το σήμερα, οφείλουμε να κοιτάξουμε το παρελθόν, όχι ως νοσταλγοί, αλλά ως ανατομοί. Ήδη από το 1947, ο Πολ Πόρτερ, επικεφαλής της Αμερικανικής Οικονομικής Αποστολής, είχε διαγνώσει την ασθένεια με χειρουργική ακρίβεια. Στην έκθεσή του «Wanted: A Miracle in Greece» (Ζητείται ένα θαύμα για την Ελλάδα), έγραφε σοκαρισμένος: «Δεν υπάρχει κράτος στην Ελλάδα, αλλά μια ομάδα από δημόσιους υπαλλήλους, πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες, που αποτελούν μια στενή κλίκα και ενδιαφέρονται μόνο για τα δικά τους συμφέροντα».

Αυτή η «χαλαρή συνομοσπονδία πολιτικών τζακιών», όπως την ονόμασε, δεν εξαφανίστηκε ποτέ. Αντιθέτως, μεταλλάχθηκε, εκσυγχρονίστηκε και τελειοποίησε τους μηχανισμούς της. Σήμερα, η κλίκα αυτή συνεχίζει να διοικεί, ζώντας στην πολυτέλεια της Αθήνας, την ίδια στιγμή που η περιφέρεια και οι παραγωγικές τάξεις αποσυντίθενται. Η διαφθορά της ελίτ δεν είναι ένα τυχαίο περιστατικό, αλλά ο θεμέλιος λίθος ενός συστήματος που έχει μάθει να επιβιώνει διασπαθίζοντας κάθε είδους βοήθεια —από το Σχέδιο Μάρσαλ τότε, μέχρι το Ταμείο Ανάκαμψης σήμερα— εξασφαλίζοντας ότι το χρήμα δεν θα φτάσει ποτέ στη βάση της πυραμίδας, αλλά θα ανακυκλώνεται μεταξύ των «εκλεκτών».

Η Αριθμητική της Υποταγής: Το 1 Εκατομμύριο

Πέρα από την ιστορική συνέχεια, υπάρχει ο ωμός, κυνικός οικονομικός παράγοντας. Γιατί ένας πολιτικός να «ρίξει» την κυβέρνηση στην οποία ανήκει, ακόμα και αν βλέπει τη σήψη γύρω του; Η απάντηση κρύβεται στους αριθμούς που το σύστημα αποφεύγει να δημοσιοποιήσει με διαφάνεια. Ένας βουλευτής της κυβερνητικής παράταξης διαχειρίζεται κατά τη διάρκεια της τετραετίας του ένα τεράστιο οικονομικό μέγεθος. Αν ορίσουμε μια μέση τιμή των απολαβών του —μισθοδοσία, συμμετοχή σε επιτροπές, κονδύλια για συμβούλους, έξοδα γραφείου και κάθε άλλη «νόμιμη» παροχή— το ποσό αγγίζει τις 20.000 ευρώ τον μήνα.

Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 200.000 ευρώ τον χρόνο. Σε μια τετραετία, το ποσό που περνά μέσα από τα χέρια του ή ελέγχεται από αυτόν αγγίζει τα 1.000.000 ευρώ. Ακόμα και αν το ποσό αυτό είναι στην πραγματικότητα μικρότερο, η ουσία δεν αλλάζει: η πολιτική στην Ελλάδα έχει μετατραπεί από λειτούργημα στο πιο προσοδοφόρο επάγγελμα. Ποιος άνθρωπος θα επέλεγε την «πολιτική ηθική» μπροστά στην οικονομική εξασφάλιση μιας ολόκληρης ζωής; Ο βουλευτής γίνεται αιχμάλωτος του μισθού του.

Αλλά και η αντιπολίτευση δεν πάει πίσω. Μπορεί να διαχειρίζεται λιγότερα, πλην όμως έχει τακτοποιήσει τη ζωή της, δεν παίρνει τις δύσκολες αποφάσεις και, όπως λέμε λαϊκά, περνάει «ζωή και κότα». Έτσι, δημιουργείται μια σιωπηρή συμφωνία κυρίων: το σύστημα δεν απειλείται εκ των έσω, γιατί όλοι οι ένοικοι του κοινοβουλευτικού μεγάρου τρέφονται από την ίδια πηγή.

Ημιμάθεια και Κοινωνικός Μιθριδατισμός

Για να παραμένει όμως η κλίκα στην κορυφή και οι πολιτικοί στα έδρανα, απαιτείται ένας πολίτης που δεν μπορεί να αντιδράσει. Η υπάρχουσα πολιτική κατάσταση έχει φροντίσει επιμελώς, μέσω μιας υποβαθμισμένης παιδείας, να διατηρεί τον λαό σε κατάσταση ημιμάθειας. Ο ημιμαθής πολίτης είναι ο ιδανικός υπήκοος: έχει την ψευδαίσθηση ότι γνωρίζει, αλλά στερείται της κριτικής ικανότητας να συνδέσει τα σκάνδαλα με την προσωπική του εξαθλίωση.

• Διαβάστε περισσότερα για την Η κρίση της έννοιας του Πολίτη στην Ελλάδα

Από το 2010 μέχρι σήμερα, αυτός ο λαός πέρασε τα πάνδεινα: χρεωκοπία, αντεθνικές συμφωνίες, ΑΤΜ που έδιναν 20-40 ευρώ την ημέρα, κύμα αυτοκτονιών, κατ’ οίκον περιορισμούς. Και όμως, εμμένει στους ίδιους πολιτικούς που τον έφεραν στο χείλος του γκρεμού. Εδώ συναντάμε τον όρο «μιθριδατισμός στη διαφθορά». Όπως ο βασιλιάς Μιθριδάτης έπαιρνε μικρές δόσεις δηλητηρίου για να αποκτήσει ανοσία, έτσι και ο Έλληνας πολίτης έχει εμβολιαστεί με τόση διαφθορά, που πλέον τίποτα δεν του προκαλεί αντίδραση.

Όταν ακούμε για εγκληματικές οργανώσεις ή δισεκατομμύρια που χάνονται, η αντίδραση είναι ένας απλός αναστεναγμός. Δεν «ανοίγει ρουθούνι» γιατί το δηλητήριο έχει νεκρώσει τα αντανακλαστικά μας. Η αποδοχή της σήψης ως «κανονικότητας» είναι η μεγαλύτερη νίκη του συστήματος.

• Διαβάστε περισσότερα: Η Πολιτική του Φόβου: Το «Ανέξοδο» Εργαλείο της Μαζοποίησης

Συμπεράσματα

Η κυβέρνηση δεν πέφτει, λοιπόν, γιατί ο ανθρώπινος παράγοντας είναι εγκλωβισμένος σε έναν κύκλο αλληλεξάρτησης. Ο πολιτικός είναι οικονομικά δέσμιος της έδρας του και ο πολίτης είναι πνευματικά αφοπλισμένος από την ημιμάθεια και τον μιθριδατισμό. Όσο δεν υπάρχει μια πραγματική εναλλακτική λύση έξω από τα γρανάζια του υπάρχοντος συστήματος, η «κλίκα των Αθηνών» θα συνεχίζει να διοικεί ένα κράτος που υπάρχει μόνο για να εξυπηρετεί την κορυφή της πυραμίδας.

Επίλογος

Είδαμε πώς ο άνθρωπος συντηρεί αυτό το τέλμα. Είναι όμως μόνο οι προσωπικές επιλογές ή μήπως υπάρχουν «τείχη» που προστατεύουν αυτή τη σήψη; Στο επόμενο μέρος, θα αναλύσουμε τα θεσμικά δεσμά: την απάτη της λήξης των μνημονίων, το Σύνταγμα που λειτουργεί ως κανονισμός φεουδαρχίας και το εκλογικό σύστημα που μετατρέπει την ψήφο μας σε λευκή επιταγή για πλιάτσικο μέχρι το 2099.

Διαβάστε τη συνέχεια στο Μέρος ΙΙ: Η Απάτη του 2099 και η Εκλογική «Λευκή Επιταγή».

#Ελλάδα #Πολιτική #Διαφθορά #Μιθριδατισμός #Εξουσία