Ένα διπλωματικό λάθος που δεν χρειαζόταν

Η κατανόηση ενός κράτους δεν είναι πράξη συμπάθειας. Είναι πράξη στοιχειώδους πολιτικής ωριμότητας.
Και αν κάτι προσπάθησε να κάνει η μίνι σειρά που προηγήθηκε για τη Ρωσία, ήταν ακριβώς αυτό: να αποτυπώσει μια χώρα όπως είναι, όχι όπως μας βολεύει να τη φανταζόμαστε.

Με αυτή τη γνώση στο τραπέζι, προκύπτει αναπόφευκτα το ερώτημα:
πώς στάθηκε η Ελλάδα απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα;

Από τη θέση στην εχθροποίηση

Η Ελλάδα όφειλε —και σωστά— να σταθεί στο πλευρό της Ουκρανία.
Αυτό όμως είναι άλλο πράγμα από το να αποκαλεί, δια του στόματος του Πρωθυπουργού, ένα άλλο κράτος «εχθρό».

Τα σοβαρά κράτη παίρνουν θέση.
Δεν δημιουργούν εχθρούς χωρίς άμεσο και υπαρξιακό λόγο.

Η εχθροποίηση της Ρωσίας από την Ελλάδα δεν προέκυψε από:

• άμεση απειλή,
• σύγκρουση συμφερόντων πρώτης γραμμής,
• ή ιστορική αναγκαιότητα.

Προέκυψε από μια βιαστική ευθυγράμμιση, χωρίς στρατηγικό υπολογισμό του κόστους.

Η Ελλάδα δεν είναι «καθαρή Δύση»

Υπάρχει μια βασική αλήθεια που συστηματικά αποφεύγουμε να πούμε δυνατά:
η Ελλάδα δεν ανήκει απολύτως ούτε στη Δύση ούτε στην Ανατολή.

Βρίσκεται ιστορικά, γεωγραφικά και πολιτισμικά στο ενδιάμεσο.
Αυτό δεν είναι μειονέκτημα — είναι πλεονέκτημα, όταν αξιοποιείται σωστά.

Ακριβώς γι’ αυτό, η ελληνική διπλωματία όφειλε να είναι:

• πιο προσεκτική,
• πιο πολυεπίπεδη,
• πιο σιωπηλή και ουσιαστική.

Αντί γι’ αυτό, επιλέξαμε τον ρόλο του πρόθυμου μπροστάρη, τη στιγμή που ισχυρότερα κράτη, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, κινήθηκαν με σαφώς μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα.

Η αλλαγή των ισορροπιών

Η παγκόσμια πολιτική σκηνή μεταβάλλεται. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στο προσκήνιο —και η γενικότερη μετατόπιση των ισορροπιών— έφερε σε δύσκολη θέση πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Ξαφνικά βλέπουμε:

• χώρες που πρωτοστατούσαν ρητορικά,
• να αναζητούν τώρα ελιγμούς,
• και να επανατοποθετούνται πιο προσεκτικά.

Η Ελλάδα, όμως, έχει ήδη κάψει γέφυρες.
Και αυτό δεν είναι ποτέ έξυπνη κίνηση για ένα μεσαίο κράτος.

Γνώση πριν από κραυγή

Η ουσία δεν είναι αν «συμπαθούμε» τη Ρωσία ή όχι.
Η ουσία είναι αν κατανοούμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε.

Όταν δεν γνωρίζεις την ιστορία, τη λογική και τα όρια του άλλου:

• αντιδράς με συνθήματα,
• ευθυγραμμίζεσαι άκριτα,
• και τελικά ζημιώνεσαι.

Η γνώση δεν οδηγεί απαραίτητα στη συμφωνία.
Οδηγεί όμως σε λιγότερα λάθη.

Επίλογος

Και για την Ελλάδα, τα αδιέξοδα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι κίνδυνος.