Το Δόγμα Τρούμαν, το Σχέδιο Μάρσαλ και ο Ελληνικός Αδελφοκτόνος Πόλεμος.
🎧 Ακούστε το:👇
Εισαγωγή.
Στο προηγούμενο μέρος είδαμε πώς οι ηγεμονικές δυνάμεις προχώρησαν στον γεωπολιτικό διαχωρισμό της υφηλίου, διαμορφώνοντας τις νέες σφαίρες επιρροής.
Ωστόσο, η απλή χάραξη συνόρων σε έναν χάρτη δεν επαρκεί για τη διατήρηση της κυριαρχίας.
Η εφαρμογή και η εδραίωση αυτού του διαχωρισμού απαιτούσε συγκεκριμένες μεθοδολογίες.
Στο παρόν σημείωμα, αναλύουμε πώς οι δύο Παγκόσμιες Υπερδυνάμεις χρησιμοποίησαν την οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη ως στρατηγικό μηχανισμό για να προσδέσουν τα κράτη «δορυφόρους» γύρω τους.
Η Στρατηγική της Ανάσχεσης: Το Δόγμα Τρούμαν.
Τον Μάρτιο του 1947, η Μεγάλη Βρετανία, εξουθενωμένη από τις συνέπειες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, φάνηκε αδύναμη να συνεχίσει τη στήριξή της προς την Ελλάδα.
Το κενό αυτό έσπευσαν να καλύψουν άμεσα οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ΧάρυΤρούμαν διατύπωσε το ομώνυμο δόγμα, εξαγγέλλοντας την παροχή στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης σε όσα κράτη πιέζονταν από το σοβιετικό μπλοκ.
Το Δόγμα Τρούμαν δεν αποτέλεσε απλώς μια διπλωματική κίνηση, αλλά την επίσημη έναρξη της αμερικανικής πολιτικής «ανάσχεσης» (containment), θέτοντας τα θεμέλια για την ενεργή παρέμβαση των ΗΠΑ στα εσωτερικά των στρατηγικά κρίσιμων κρατών.
Το Σχέδιο Μάρσαλ: Η οικονομική στήριξη ως Εργαλείο Γεωπολιτικής.
Σχεδόν ταυτόχρονα, τέθηκε σε εφαρμογή το Σχέδιο Μάρσαλ (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ανάκαμψης), το οποίο διοχέτευσε δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η μεθοδολογία αυτή δεν βασιζόταν σε φιλανθρωπικά κίνητρα.
Ο αντικειμενικός σκοπός ήταν διττός: αφενός να αποτραπεί η οικονομική κατάρρευση που θα διευκόλυνε την εξάπλωση της σοβιετικής επιρροής, και αφετέρου να δημιουργηθεί ένας ισχυρός πυρήνας κρατών φιλελεύθερου οικονομικού προσανατολισμού, αλλά και εξαρτημένων από την αμερικανική οικονομία.
Η Σοβιετική Ένωση, αντιλαμβανόμενη τον μηχανισμό, απαγόρευσε στα κράτη του Ανατολικού μπλοκ να δεχθούν τη βοήθεια, εφαρμόζοντας με τη σειρά της αυστηρές έως και απάνθρωπες μεθόδους ελέγχου των δορυφορικών κρατών της και των πληθυσμών τους, προκειμένου να διατηρήσει τη συνοχή της δικής της σφαίρας επιρροής.
Η Ελλάδα ως Πεδίο Εφαρμογής.
Μέσα στην πολυπλοκότητα αυτής της νέας αντιπαράθεσης ήταν και τα γεγονότα που ακολούθησαν στην δική μας χώρα.
Ο δικός μας, ο ελληνικός ξενοκίνητος εσωτερικός Αδελφοκτόνος Πόλεμος (1946-1949) αποτέλεσε την πρώτη ανοιχτή, ένοπλη σύγκρουση του Ψυχρού Πολέμου.
Η Ελλάδα απετέλεσε μια κάκιστη εκδοχή της αντιπαράθεσης του νέου «πολέμου» των δύο Υπερδυνάμεων.
Η καθοριστική συνδρομή της Αμερικής βοήθησε στην επικράτηση των δυνάμεων του Εθνικού Στρατού, διατηρώντας την Ελλάδα στον ελεύθερο Δυτικό Κόσμο.
Ωστόσο, η γεωπολιτική έχει πάντα το τίμημά της. Ένας από τους κύριους μηχανισμούς διαχείρισης των μικρότερων κρατών από τις υπερδυνάμεις ήταν και η δημιουργία οικονομικής και στρατιωτικής εξάρτησης.
Αυτή η ξενοκίνητη παντελώς αχρείαστη Αδελφοκτόνος ένοπλη σύγκρουση είχε σαν αποτέλεσμα την οριστική προσχώρηση της Ελλάδος στον συνασπισμό των Δυτικών Κρατών και εναρμόνιση της χώρας μας στον δυτικό τρόπο αντίληψης της κοινωνικής ζωής, της οικονομίας, των πολιτικών επιλογών και των στρατιωτικών συμμαχιών.
Συμπεράσματα.
Ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόστηκαν το Δόγμα Τρούμαν και το Σχέδιο Μάρσαλ κατέδειξε την διαχρονική ψυχρή λογική των διεθνών σχέσεων.
Οι Μεγάλες Δυνάμεις πάντα προσφέρουν ασφάλεια και κεφάλαια με πρωταρχικό σκοπό την προώθηση των δικών τους συμφερόντων. Η οικονομική, κοινωνική ή στρατιωτική υποστήριξη χρησιμοποιείτε ως μέθοδος θεσμικής και γεωπολιτικής σύμπλευσης.
Τα κράτη που εντάχθηκαν σε αυτά τα προγράμματα σίγουρα εξασφάλισαν την επιβίωση, την ανοικοδόμησή και την ευημερία τους, αλλά ταυτόχρονα εντάχθηκαν στους κανόνες της ηγεμονικής δύναμης.
Επίλογος.
Η παροχή οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας εμπέδωσαν την πραγματικότητα των δύο σφαιρών επιρροής.
Το επόμενο βήμα ήταν η οριστική στρατιωτικοποίηση αυτού του διαχωρισμού.
Ο Ψυχρός Πόλεμος εισερχόταν σε μια νέα φάση, όπου τα διπλωματικά έγγραφα και τα οικονομικά πακέτα θα συνοδεύονταν πλέον από την ίδρυση τεράστιων στρατιωτικών συνασπισμών.
Στο επόμενο: Ο Ψυχρός Πόλεμος Μέρος III – ΝΑΤΟ εναντίον Συμφώνου της Βαρσοβίας
Προτεινόμενα Άρθρα
Διευκρίνιση Σύνταξης.
Τα κείμενα και οι αναλύσεις της σελίδας «Φωνή Εντός» δεν αποσκοπούν στη συγγραφή ακαδημαϊκών δοκιμίων. Σκοπός μας είναι η απλοποίηση και η αποκωδικοποίηση σύνθετων εννοιών, θεωριών και μηχανισμών εξουσίας. Λειτουργούμε ως δίαυλος κατανόησης, ώστε τα γεγονότα που διαμορφώνουν τη ζωή μας να γίνονται απόλυτα κατανοητά στον απλό πολίτη, μακριά από τη χειραγώγηση των κέντρων ενημέρωσης.
Μουσική επένδυση ηχητικού άρθρου:
Music: Ignis by Scott Buckley https://www.scottbuckley.com.au/
License: Creative Commons — Attribution 4.0 International — CC BY 4.0
Free Download / Stream: https://links.al/3Pb
Music promoted by Audio Library: https://links.al/youtube
#Ψυχρός_Πόλεμος #Ιστορία #Γεωπολιτική #Δόγμα_Τρούμαν #Φωνή_Εντός
