Το Ηχητικό Υπόβαθρο της Ήττας

Εισαγωγή

Στο προηγούμενο άρθρο αναλύσαμε την εθνική μας οπτική: πώς η εγχώρια τέχνη αρνείται να κοιτάξει το μέλλον, εγκλωβίζοντας την κοινωνία σε μια στείρα νοσταλγία.

Όμως, η πολιτισμική μας ύπνωση δεν σταματά στο τι βλέπουμε. Διεισδύει καθημερινά, αθόρυβα και επαναλαμβανόμενα, μέσα από αυτό που ακούμε.

Ποιο είναι το ηχητικό χαλί της καθημερινότητάς μας;

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί το μεγαλύτερο μέρος της μαζικής μουσικής παραγωγής στην Ελλάδα υμνεί τον πόνο, τη φτώχεια και την κακή μας μοίρα;

Η κυριαρχία του καταθλιπτικού και μοιρολατρικού τραγουδιού δεν είναι απλώς ζήτημα καλλιτεχνικής έκφρασης.

Είναι ένα άριστα ρυθμισμένο ψυχολογικό εργαλείο που εκπαιδεύει τον πολίτη να αποδέχεται την ήττα του ως κάτι το φυσιολογικό, ακόμα και το «ρομαντικό».

Η Ρομαντικοποίηση της Μιζέριας

Για δεκαετίες, το εγχώριο σύστημα εξουσίας επέτρεψε και ενθάρρυνε μια κουλτούρα που ταυτίζει την αυθεντικότητα με τη στέρηση.

Ο «φτωχός, αλλά τίμιος», ο προδομένος, ο αδικημένος από τη ζωή, αποτελούν τα διαχρονικά πρότυπα της μουσικής μας βιομηχανίας.

Μέσα από αυτούς τους στίχους, η κοινωνία μαθαίνει να βρίσκει μια διεστραμμένη παρηγοριά στην αδυναμία της.

Αν η φτώχεια και η κοινωνική στασιμότητα θεωρούνται αποδείξεις ηθικής ανωτερότητας και «γνήσιας» ελληνικής ψυχής, τότε γιατί να παλέψεις για να τις ανατρέψεις;

Η διεκδίκηση της προόδου, της οικονομικής ανεξαρτησίας και της επιτυχίας αρχίζουν να φαντάζουν ως πράξεις «συμβιβασμού» ή αλλοτρίωσης.

Το σύστημα λατρεύει αυτή τη λογική.

Όταν η βάση πείθεται να πίνει στην υγειά της καταστροφής της και να τραγουδά περήφανα για τα αδιέξοδά της, η κορυφή μπορεί ανενόχλητη να συνεχίζει να νέμεται τον πλούτο.

Το Άλλοθι της «Κακιάς Μοίρας»

Η δεύτερη και πιο επικίνδυνη διάσταση αυτής της κουλτούρας είναι η ενοχοποίηση της μοίρας.

Το τραγούδι συχνά μας λέει ότι για τα δεινά μας φταίει το ριζικό μας, το άδικο πεπρωμένο, το ότι «έτσι τα έφερε η ζωή».

Αυτή η μοιρολατρία προσφέρει το απόλυτο άλλοθι στην εξουσία.

Αν για τη μιζέρια φταίει η κακιά μας μοίρα, τότε δεν φταίει το πελατειακό κράτος.

Δεν φταίει η διαφθορά, δεν φταίνε οι διαβρωμένοι θεσμοί ούτε οι πολιτικοί που υποθηκεύουν το μέλλον της χώρας.

Η ευθύνη μετατίθεται από τον φυσικό αυτουργό σε μια αόρατη, υπερφυσική δύναμη εναντίον της οποίας ο πολίτης είναι ανίσχυρος.

Έτσι, ο θυμός —που υπό κανονικές συνθήκες θα οδηγούσε σε πολιτική αφύπνιση και διεκδίκηση— πνίγεται σε ένα ποτήρι αλκοόλ και εκτονώνεται σε ένα ρεφρέν, αφήνοντας τους μηχανισμούς ελέγχου άθικτους.

Συμπεράσματα

• Η κυριαρχία του μοιρολατρικού τραγουδιού λειτουργεί ως ψυχολογικό αναισθητικό, εθίζοντας την κοινωνία στην αποδοχή της ήττας και της στασιμότητας.
• Η ρομαντικοποίηση της φτώχειας μετατρέπει τη μιζέρια σε «αρετή», αποτρέποντας τους πολίτες από το να διεκδικήσουν ουσιαστική οικονομική και παραγωγική ανεξαρτησία.
• Η μετάθεση της ευθύνης στο «κακό πεπρωμένο» αθωώνει πλήρως την ελίτ και το πολιτικό σύστημα για την κατάρρευση της χώρας.

Επίλογος

Ένας λαός που έχει εκπαιδευτεί να τραγουδάει την ίδια του την υποταγή, είναι ένας λαός που δύσκολα θα σηκώσει κεφάλι.

Η μουσική βιομηχανία προσφέρει τον συναισθηματικό ευνουχισμό, χρυσώνοντας το χάπι της παρακμής.

Όμως, η βιομηχανία της ανοχής δεν αρκείται μόνο στον ήχο. Χρειάζεται και την εικόνα. Χρειάζεται τον καθημερινό, οπτικό αποπροσανατολισμό που θα φροντίσει να κρατά τη σκέψη ρηχή και την κοινωνία διχασμένη σε ασήμαντα ζητήματα.

Πώς τα σύγχρονα ΜΜΕ και το τηλεοπτικό θέαμα ολοκληρώνουν αυτόν τον κύκλο ελέγχου, λειτουργώντας ως βαλβίδα αποσυμπίεσης της λαϊκής οργής; Θα το αποκαλύψουμε στο τρίτο και τελευταίο μέρος αυτής της σειράς.

Διαβάστε τη συνέχεια: Κύκλος IV – Μέρος Γ: “Το Θέαμα ως Βαλβίδα Αποσυμπίεσης”

#Ελλάδα #Οπισθοδρόμηση #Μοιρολατρία #Τραγούδι #Κουλτούρα