Όταν ένας πύραυλος δεν είναι απλώς στρατιωτικό γεγονός αλλά εργαλείο γεωπολιτικής αναδιάταξης

Εισαγωγή

Ας φανταστούμε ένα γεωπολιτικό πολύγωνο στην Ανατολική Μεσόγειο που αποτελείται από την Ελλάδα, την Τουρκία, την Κύπρο, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Ένα σύστημα κρατών και συμφερόντων που συνδέονται μεταξύ τους, άλλοτε ως σύμμαχοι και άλλοτε ως ανταγωνιστές.

Μέσα σε αυτό το πολύγωνο βρίσκεται η Κύπρος, όπου λειτουργούν οι βρετανικές βάσεις. Οι βάσεις αυτές αποτελούν βρετανικό κυρίαρχο έδαφος το οποίο βρίσκεται γεωγραφικά στο νησί της Κύπρου. Η Κύπρος όμως είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η Μεγάλη Βρετανία είναι χώρα της ευρωπαϊκής ηπείρου, αλλά δεν αποτελεί πλέον χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εδώ γεννάται ένα κρίσιμο ερώτημα. Μια προσβολή στις βρετανικές βάσεις τι ακριβώς σημαίνει;
Είναι προσβολή του κυπριακού χώρου;
Είναι προσβολή της Μεγάλης Βρετανίας;
Είναι προσβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή γενικότερα μιας ευρωπαϊκής χώρας;

Ανεξάρτητα από τις απαντήσεις, ένα τέτοιο γεγονός δημιουργεί την αίσθηση ότι προσεβλήθη ευρωπαϊκός χώρος. Τόσο η Κύπρος όσο και η Μεγάλη Βρετανία συνδέονται άμεσα με την ευρωπαϊκή γεωπολιτική πραγματικότητα. Αυτή η αίσθηση μπορεί να οδηγήσει σε κινητοποιήσεις που εμφανίζονται αυτονόητες και επιβεβλημένες.

Στην πράξη όμως, τέτοιες κινητοποιήσεις συχνά εξυπηρετούν και συγκεκαλυμμένους γεωπολιτικούς σκοπούς. Γιατί μέσα σε ένα τόσο σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, ακόμη και ένας πύραυλος ή ένα drone μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως στρατιωτικό γεγονός αλλά και ως εργαλείο διπλωματίας και στρατηγικής αναδιάταξης.

Ισραήλ

Το Ισραήλ θέλει περισσότερα αντιαεροπορικά συστήματα και τη συμμετοχή περισσοτέρων δυνάμεων για την ενίσχυση των αμυντικών αντιαεροπορικών του δυνατοτήτων. Παράλληλα επιδιώκει την εμπλοκή περισσότερων χωρών στην περιοχή, ώστε να μην αποτελεί το μοναδικό κράτος που θα δεχθεί τα ιρανικά αντίποινα.

Με άλλα λόγια, επιδιώκεται η διασπορά των ιρανικών αντιδράσεων. Έτσι, σε περίπτωση ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων, η πίεση δεν θα συγκεντρώνεται αποκλειστικά στο Ισραήλ, αλλά θα κατανέμεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα χωρών που θα έχουν ήδη εμπλακεί στην αντιαεροπορική άμυνα της περιοχής.

Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται και μια ευρύτερη συμμαχική διάταξη γύρω από το Ισραήλ, η οποία ενισχύει τη στρατηγική του θέση στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.

Ηνωμένες Πολιτείες

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν σε μεγάλο βαθμό τα ίδια αποτελέσματα με το Ισραήλ, δηλαδή τη μεγαλύτερη εμπλοκή και συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών στην περιοχή. Με αυτόν τον τρόπο διευρύνεται το πλέγμα των δυνάμεων που θα συμμετέχουν στην αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα της Ανατολικής Μεσογείου.

Παράλληλα, μια τέτοια εξέλιξη δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την προώθηση αμερικανικών οπλικών συστημάτων και τη βαθύτερη ενσωμάτωση των συμμάχων σε δίκτυα αεράμυνας και στρατιωτικής συνεργασίας που βασίζονται σε αμερικανική τεχνολογία και υποδομές. Με τον τρόπο αυτό οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τόσο τη στρατηγική τους παρουσία όσο και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή.

Για Η.Π.Α. διαβάστε : Η.Π.Α: Ο Πλήρης Οδηγός της Σειράς

Ελλάδα

Με γνώμονα τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και την αντιπαράθεση στο Αιγαίο και τον κυπριακό χώρο, μια τέτοια εξέλιξη αποτελεί άριστη ευκαιρία για την προώθηση αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων στα Δωδεκάνησα, καθώς και για την παρουσία ελληνικών φρεγατών και αεροσκαφών στην περιοχή της Κύπρου.

Τα μέσα αυτά, πέρα από την άμεση στρατιωτική τους αξία, παρέχουν και ισχυρή αντιπυραυλική προστασία σε μεγάλο τμήμα της ευρύτερης περιοχής, ακόμη και σε περιοχές που εκτείνονται πέρα από τα ελληνικά όρια.

Παράλληλα, η ανάπτυξη μιας πυροβολαρχίας στη Θράκη δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα στρατηγική διάσταση, καθώς η γεωγραφική της θέση θα μπορούσε να εκληφθεί ότι καλύπτει ευρύτερες περιοχές της νοτιοανατολικής Ευρώπης, περισσότερο ίσως από πιθανές απειλές που προέρχονται από βορειότερες κατευθύνσεις.

Τουρκία

Από την ανάπτυξη των ελληνικών όπλων και μέσων στην περιοχή αναβαθμίζεται ο ρόλος της Ελλάδας, με αντίστοιχη σχετική υποβάθμιση της Τουρκίας στο περιφερειακό γεωπολιτικό πλαίσιο. Με άλλα λόγια, η ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο μεταβάλλει τις ισορροπίες και δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα στο σύστημα ασφάλειας της περιοχής.

Παράλληλα, διαμορφώνεται μια έμμεση πίεση προς την Τουρκία ώστε να στηρίξει την αντιαεροπορική της άμυνα σε αμερικανικά και νατοϊκά οπλικά συστήματα, αντί για τα ρωσικά S-400. Τα συγκεκριμένα συστήματα δεν μπορούν να συνεργαστούν πλήρως με τα νατοϊκά δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, γεγονός που δημιουργεί επιχειρησιακούς και πολιτικούς περιορισμούς μέσα στο πλαίσιο της συμμαχίας.

Κύπρος

Η Κύπρος αναγκάζεται ουσιαστικά να «συμμετάσχει» και να συνδράμει αμυντικά στην αντιαεροπορική άμυνα της περιοχής. Η γεωγραφική της θέση, στο κέντρο της Ανατολικής Μεσογείου, την καθιστά κρίσιμο σημείο για την ανάπτυξη και λειτουργία συστημάτων επιτήρησης και αεράμυνας.

Στην πράξη, η συμμετοχή αυτή μεταφράζεται σε έμμεση ενίσχυση της ευρύτερης συμμαχικής διάταξης που διαμορφώνεται στην περιοχή και η οποία συνδέεται κυρίως με την αμυντική στήριξη των ισραηλινών και αμερικανικών στρατηγικών επιλογών. Με αυτόν τον τρόπο η Κύπρος, θέλοντας και μη, εντάσσεται ενεργά στο σύστημα ασφάλειας που διαμορφώνεται γύρω από την Ανατολική Μεσόγειο.

Χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύρονται ουσιαστικά στη συμμετοχή στην κρίση, κυρίως μέσω της παρουσίας των πολεμικών τους ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή. Ιδιαίτερα οι χώρες της Μεσογείου εμφανίζονται πιο ενεργές, καθώς η γεωγραφική εγγύτητα καθιστά την Ανατολική Μεσόγειο άμεσο χώρο ενδιαφέροντος για την ασφάλειά τους.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παρουσία χωρών που δεν βρίσκονται άμεσα στην περιοχή, όπως η Ολλανδία, η οποία εμφανίζεται συχνά, σχεδόν αθόρυβα, σε στρατιωτικές αποστολές και ναυτικές επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.

Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση της Ισπανίας, η οποία αρχικά εμφανίστηκε επιφυλακτική ως προς τη συμμετοχή της σε τέτοιες επιχειρήσεις, αλλά τελικά απέστειλε πολεμική φρεγάτα στην περιοχή νοτίως της Κύπρου, συμμετέχοντας έτσι στην ευρύτερη ναυτική παρουσία που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο.

Μεγάλη Βρετανία

Η Μεγάλη Βρετανία, που διαχρονικά θεωρείται η «μητέρα» της διπλωματίας, εμφανίζεται να τηρεί μια στάση σχετικής απόστασης από την άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Παρά το γεγονός ότι διαθέτει κυρίαρχες βάσεις στην Κύπρο, οι οποίες αποτελούν βρετανικό έδαφος, η παρουσία της στην κρίση εμφανίζεται συγκρατημένη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις προβάλλονται ακόμη και δικαιολογίες που μοιάζουν μάλλον παράδοξες, όπως η καθυστέρηση στον απόπλου πολεμικών πλοίων με αιτιολογίες που δεν συνάδουν με τη σοβαρότητα μιας διεθνούς κρίσης.

Η στάση αυτή δίνει την εικόνα μιας δύναμης που, ενώ βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων λόγω των βάσεών της στην Κύπρο, επιλέγει να διατηρήσει έναν περισσότερο διακριτικό και διπλωματικό ρόλο στην ευρύτερη κρίση.

Ρωσία

Η επίθεση των Ισραηλοαμερικανικών δυνάμεων:

• Αμνηστεύει πλήρως τη Ρωσία, καθώς η κύρια κατηγορία που είχε διατυπωθεί εναντίον της ήταν η «επίθεση σε άλλο κράτος κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου».
• Προδιαγράφει και εγκρίνει τους σκοπούς επιθέσεως της Ρωσίας, αφού και οι Ισραηλοαμερικανοί θέτουν παρόμοιους σκοπούς, δηλαδή την «παράδοση άνευ όρων» και την τοποθέτηση μιας φίλιας προσκείμενης κυβερνήσεως.
• Νομιμοποιεί, σε έναν βαθμό, και τις ρωσικές μεθόδους επιβολής, οι οποίες εδώ και αρκετό χρόνο περιλαμβάνουν την ενεργειακή αποδυνάμωση της αντιπάλου χώρας ως εργαλείο στρατηγικής πίεσης.

Εδώ διαβάστε για την : ΡΩΣΙΑ

Επισήμανση

Θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι η προώθηση αντιαεροπορικών πυραύλων στην Κάρπαθο, που αποτελεί προωθημένο νησί του Αιγαίου, καθώς και η μεταστάθμευση δύο ζευγών ελληνικών οπλισμένων αεροσκαφών F-16 στην Κύπρο και η παρουσία δύο αξιόμαχων ελληνικών φρεγατών στον θαλάσσιο χώρο της Μεγαλονήσου, αποτελούν ένα διαχρονικό όνειρο πολλών πολιτικών και στρατιωτικών αναλυτών και η Μοναδική και Μεγαλειώδης ενέργεια στα χρονικά της Μεταπολίτευσης

Για τα χρονικά της μεταπολίτευσης διαβάστε: ΕΛΛΑΔΑ 1974–2025: Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΧΕΙΡΙΑΣ

Πρόκειται για μια εξέλιξη που, αν επιβεβαιωθεί σε μόνιμη βάση, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια ιδιαίτερα σημαντική στρατηγική κίνηση για τον ελληνικό χώρο και τον ευρύτερο αμυντικό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο.

Επίσης, «ειρήσθω εν παρόδω», εάν τα παραπάνω αποτελούσαν μια καθαρά εθνική πρωτοβουλία, θα έπρεπε να τηρηθεί ο μέγιστος βαθμός μυστικότητας. Ο έντονος δημοσιογραφικός θόρυβος, η υπέρμετρη δημοσιοποίηση από πολιτικούς και στρατιωτικούς αναλυτές, αλλά και από κυβερνητικές πηγές, δημιουργούν την εντύπωση ότι οι ενέργειες αυτές ενδέχεται να εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό της ισραηλοαμερικανικής συμμαχίας.

Είναι Εθνική επιτυχία, που ευχόμαστε να βγει σε καλό, διότι πολλές φορές «Σύμμαχοι» μας εμπλέξαν και μετά μας εγκαταλείψανε

Αλλά, ακόμη και σε μια τέτοια συγκυρία, οι κανόνες της στρατιωτικής μυστικότητας θα έπρεπε να τηρούνται με μεγαλύτερη προσοχή.

Επίλογος

Τελικά, τι μπορεί να προκαλέσει ένα drone ή ένας πύραυλος; Ένα μεμονωμένο στρατιωτικό γεγονός μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης που ενεργοποιεί ολόκληρο το γεωπολιτικό πολύγωνο της Ανατολικής Μεσογείου. Κάθε κράτος που εμπλέκεται στην περιοχή επιχειρεί να αξιοποιήσει την κρίση σύμφωνα με τα δικά του στρατηγικά συμφέροντα και τις δικές του προτεραιότητες.

Έτσι, ένα γεγονός που εκ πρώτης όψεως φαίνεται καθαρά στρατιωτικό αποκτά ευρύτερες πολιτικές και διπλωματικές διαστάσεις. Οι αντιδράσεις που ακολουθούν δεν είναι πάντοτε μόνο αμυντικές ή αυθόρμητες, αλλά εντάσσονται συχνά σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό ισορροπιών ισχύος.

Ίσως λοιπόν αξίζει να αναρωτηθούμε: ποιας κρατικής προελεύσεως θα μπορούσε τελικά να είναι μια τέτοια επίθεση στις βρετανικές βάσεις της Κύπρου; Γιατί στη γεωπολιτική, πολλές φορές το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος επιτίθεται, αλλά ποιος ωφελείται περισσότερο από το γεγονός.

#Κύπρος #ΒρετανικέςΒάσεις #ΑνατολικήΜεσόγειος #Γεωπολιτική #Ισραήλ #ΗΠΑ #Τουρκία #Ελλάδα #Ρωσία