Εισαγωγή

Όταν έχεις αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος της στρατιωτικής σου ζωής υπηρετώντας στην πρώτη γραμμή της πατρίδας, όταν γνωρίζεις σπιθαμή προς σπιθαμή τα ακριτικά νησιά όχι από τουριστικούς οδηγούς αλλά από το πεδίο της ευθύνης, τα πράγματα τα βλέπεις με εντελώς διαφορετικό μάτι. Δεν είναι ζήτημα νοσταλγίας· είναι ζήτημα βαθιάς επίγνωσης του τι σημαίνει γεωγραφική απομόνωση, εθνικό βάρος και άγρυπνη φρούρηση.

Επί δεκαετίες, η εικόνα της κεντρικής εξουσίας στα ακριτικά μας σημεία ήταν σχεδόν πανομοιότυπη: επισκέψεις-ασπραπή, μία ή δύο ωρών, με τα ελικόπτερα πολλές φορές να μην σβήνουν καν τις μηχανές τους. Μια διεκπεραιωτική παρουσία για τα φλας, που άθελά της υπογράμμιζε ακόμη περισσότερο την απόσταση της Αθήνας από τα σύνορα. Η πρόσφατη τριήμερη παρουσία του Πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο αποτέλεσε μια θετική εξαίρεση σε αυτό το μοτίβο. Αν εξαιρέσει κανείς τις περιττές lifestyle φωτογραφίες που αποδυναμώνουν τη σοβαρότητα της στιγμής, η ουσία παραμένει: η πολιτεία οφείλει να είναι παρούσα, όχι ως περαστικός επισκέπτης, αλλά με φυσική, χρονική και ουσιαστική διάρκεια.

Το Αιγαίο ως ομφάλιος λώρος και το τραύμα του 2010

Πρέπει επιτέλους να κατανοήσουμε όλοι μας μια θεμελιώδη αλήθεια: το Αιγαίο είναι ο ομφάλιος λώρος του ελληνικού κράτους. Η Ελλάδα δεν είναι μια ηπειρωτική χώρα που τυχαίνει να έχει νησιά στα ανατολικά της· είναι ένα ενιαίο αρχιπελαγικό σύνολο. Εάν χαθεί ή διαταραχθεί η κυριαρχία μας στον θαλάσσιο αυτό χώρο, νομοτελειακά διαλύεται η ίδια η υπόσταση του κράτους, παρασύροντας σε κατακερματισμό και τον ηπειρωτικό κορμό.

Ειδικά για το Καστελλόριζο, στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων είχε αποτυπωθεί μια μαύρη εικόνα: η ανακοίνωση της χρεοκοπίας και της εισόδου στα μνημόνια το 2010. Ένα εμβληματικό προπύργιο κυριαρχίας ταυτίστηκε άδικα με την κατάπτωση και την οικονομική υποδούλωση. Αυτός ο συμβολισμός πρέπει να ανατραπεί οριστικά. Το Καστελλόριζο και κάθε ακριτικό νησί πρέπει να αποκατασταθούν στη συνείδησή μας ως σύμβολα εθνικής ισχύος, συνοχής και αδιαπραγμάτευτης παρουσίας.

Η ελαφρότητα των ημερών και η ανάγκη για σοβαρότητα

Την ίδια ώρα, τα αντανακλαστικά της κοινωνίας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης απέδειξαν για άλλη μια φορά την ασυγχώρητη ελαφρότητα με την οποία αντιμετωπίζονται τα μείζονα. Αντί τα ΜΜΕ να αναδείξουν τη στρατηγική σημασία της παρουσίας στα σύνορα και να ανοίξουν έναν ουσιαστικό διάλογο για την ακριτική Ελλάδα, αναλώθηκαν επί μέρες σε έναν ατελείωτο τηλεοπτικό θόρυβο γύρω από τον θάνατο ενός τραγουδιστή.

Όταν το έλασσον εκτοπίζει πλήρως το μείζον, όταν η πολιτεία δεν οριοθετεί τις προτεραιότητες και ο δημόσιος διάλογος μετατρέπεται σε πανηγύρι επιφανειακών συγκινήσεων, το μήνυμα που εκπέμπεται προς τα μέσα και προς τα έξω είναι ότι δεν συμπεριφερόμαστε ως σοβαρό κράτος. Μετά από όσα πέρασε αυτός ο λαός —μνημόνια, πανδημίες, πληθωρισμό και συνεχή πίεση— η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από φθηνό θέαμα. Έχει ανάγκη από σοβαρότητα, εσωτερική ηρεμία και μια σταθερή, ενιαία εθνική γραμμή απαλλαγμένη από κομματικά χαρακώματα, ώστε οι πολίτες να νιώσουν ασφαλείς και να μπορέσουν να σηκώσουν τα μανίκια για να πάει ο τόπος μπροστά.

Συμπεράσματα

Η υπεράσπιση της πατρίδας δεν εξαντλείται στα λόγια ούτε στα έκτακτα μέτρα αποτροπής. Είναι πρωτίστως στάση ευθύνης, συνεχής φροντίδα για τους ανθρώπους που κρατούν τις θερμοπύλες και συλλογική συνειδητοποίηση των ορίων της ύπαρξής μας.

Δεν αναζητούμε ευθύνες του παρελθόντος ούτε εξυπηρετούμε κομματικές σκοπιμότητες. Αναζητούμε όμως τη θεσμική ωριμότητα που θα επιτρέψει στη χώρα να κοιτάξει κατάματα τα στρατηγικά της ερείσματα. Η παρουσία της ηγεσίας στα σύνορα δεν μπορεί να αποτελεί εξαίρεση ή αντικείμενο κομματικής αντιπαράθεσης· οφείλει να γίνει ο κανόνας.

Επίλογος: Μια συγκεκριμένη πρόταση

Απέναντι στις διαπιστώσεις, οφείλουμε να αντιτάξουμε συγκεκριμένες πράξεις. Η κίνηση αυτή πρέπει να αποτελέσει την αρχή για μια ουσιαστική θεσμοθέτηση:

• Θερινή παρουσία κορυφής: Με το κλείσιμο της Βουλής το καλοκαίρι, οι κεφαλές της πολιτείας —ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Πρωθυπουργός, οι αρχηγοί των κομμάτων— να αφιερώνουν συνειδητά μία εβδομάδα από τις διακοπές τους στα ακριτικά νησιά, στηρίζοντας έμπρακτα τις τοπικές κοινωνίες.
• Συνέχεια καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους: Η παρουσία δεν πρέπει να «κατεβάζει ρολά» το φθινόπωρο, τον χειμώνα ή την άνοιξη. Προβεβλημένα πολιτικά πρόσωπα, κοινοβουλευτικές επιτροπές και εκπρόσωποι των θεσμών οφείλουν σε σταθερή βάση να βρίσκονται εκεί —έστω για ένα Σαββατοκύριακο, για έναν καφέ στην προκυμαία, για μια ουσιαστική συνομιλία με τους κατοίκους.

Όταν υπάρχει καλή προαίρεση, ο χρόνος βρίσκεται. Μια τέτοια στάση θα προσφέρει την απαραίτητη εθνική ανάταση, θα εμπεδώσει το αίσθημα ασφάλειας στους ακρίτες μας και θα αποδείξει ότι η Ελλάδα γνωρίζει πού αρχίζει, πού τελειώνει και πώς προστατεύει τον εαυτό της.

#Καστελλοριζο #Αιγαιο #ΕθνικηΚυριαρχια #Ακριτες #Ελλαδα