Τι σημαίνει η παρουσία χερσαίων δυνάμεων και ποιο είναι το πιθανότερο σενάριο για τις ΗΠΑ
Το πλαίσιο της ανάλυσης
- «Μπότες στο έδαφος», κατοχή εδάφους, ανατροπή καθεστώτος
- Ποια είναι η πραγματική έννοια αυτών των εκφράσεων;
- Ποια είναι η διάκρισή τους και ποια η σχέση μεταξύ τους;
- Ποια εκτιμάται ως πιθανότερη ενέργεια των αμερικανικών στρατευμάτων;
Εισαγωγή
Τις τελευταίες ημέρες, ο όρος «μπότες στο έδαφος» (boots on the ground) κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση.
Στα μέσα ενημέρωσης εμφανίζονται αναλυτές κάθε είδους, συχνά συγχέοντας βασικές στρατιωτικές έννοιες. Δημιουργείται έτσι μια γενικευμένη σύγχυση μεταξύ της κατάληψης, της κατοχής, της επιβολής της θέλησης επί του αντιπάλου και της ανατροπής ενός καθεστώτος.
Ας προχωρήσουμε, λοιπόν, στο ακριβές νόημα των όρων.
Μπορείτε να διαβάσετε την σειρά ΗΠΑ – ΙΡΑΝ εδώ:
Διάκριση των εννοιών
Η έννοια «μπότα στο έδαφος» ισχύει όταν μιλάμε για κατάληψη ή κατοχή εδάφους. Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο όταν υπάρχουν επί του εδάφους στρατιωτικά τμήματα του Στρατού Ξηράς, αεραγήματα, πεζοναύτες ή ναυτικά αγήματα.
Είναι γνωστή η έκφραση ότι ο Στρατός κατέχει έδαφος, το Ναυτικό ασκεί έλεγχο θαλάσσιας περιοχής και η Αεροπορία επιτυγχάνει αεροπορική υπεροχή.
Μια ιδιαίτερη έννοια είναι ο «έλεγχος δια πυρών». Στις αμυντικές επιχειρήσεις, τα χερσαία τμήματα μπορεί να ελέγχουν με πυρά επιπλέον περιοχές. Αυτό όμως συνιστά απαγόρευση περιοχής για τον εχθρό και όχι κατοχή.
Στις επιθετικές επιχειρήσεις, ο «έλεγχος δια πυρών» αφορά επιχειρήσεις απομόνωσης και απαγόρευσης και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί κατάληψη εδάφους.
Κατάληψη εδάφους γίνεται μόνο με πεζούς ή άρματα.
Κατοχή εδάφους γίνεται μόνο με πεζά τμήματα.
Τα άρματα μπορούν να εκτελούν και επιτήρηση περιοχής, όχι όμως κατοχή.
Εξ αυτού προκύπτει και η γνωστή φράση: «Σύνορα είναι η γραμμή που ενώνει τις μύτες των αρβυλών των προωθημένων χερσαίων τμημάτων».
Στη γραμμή αυτή «είναι καρφωμένες και οι ξιφολόγχες τους».
Βεβαίως, στον σύγχρονο πόλεμο η υπεροχή στον αέρα και ο έλεγχος του θαλάσσιου χώρου αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την επίτευξη της νίκης.
Συνοπτικά
- Κατάληψη = φυσική παρουσία και προώθηση δυνάμεων
- Κατοχή = διατήρηση εδάφους με πεζά τμήματα
- Έλεγχος δια πυρών = απαγόρευση, όχι κατοχή
- Ανατροπή καθεστώτος = μπορεί να επιτευχθεί και χωρίς στρατό
Η εμπειρία του Ιράκ
Κατά τον δεύτερο πόλεμο στο Ιράκ, όπου χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένες δυνάμεις στρατού ξηράς, αεροπορίας και ναυτικού, η καταστροφή των ιρακινών μέσων επήλθε κυρίως μέσω αεροπορικών και πυραυλικών πληγμάτων.
Τότε είχε κυκλοφορήσει χαρακτηριστικά το σλόγκαν:
«Η αεροπορία έκανε τον πόλεμο, ο στρατός ξηράς έκανε την παρέλαση και το ναυτικό έκανε τη δεξίωση».
Ωστόσο, χωρίς την «παρέλαση», δηλαδή χωρίς την παρουσία χερσαίων δυνάμεων, δεν θα μπορούσε να υπάρξει νίκη.
Η «μπότα» και η ανατροπή καθεστώτος
Πολύ συχνά συγχέεται η ανατροπή καθεστώτος με την κατάληψη και κατοχή μιας χώρας.
Στην πραγματικότητα, η ανατροπή ενός καθεστώτος μπορεί να επιτευχθεί όχι μόνο με στρατιωτική επέμβαση, αλλά και μέσω οικονομικού πολέμου, διπλωματικής πίεσης, πολιτικής αποσταθεροποίησης, πληροφοριακού πολέμου ή ιδεολογικής διάβρωσης.
Η κάμψη της θέλησης του αντιπάλου μπορεί να επιτευχθεί ακόμη και χωρίς χρήση πυρών, μέσω απλής επίδειξης ισχύος.
Ιστορικά παραδείγματα χωρίς «μπότα»
Η Μεταπολίτευση στην Ελλάδα αποτελεί παράδειγμα αλλαγής καθεστώτος χωρίς στρατιωτική επέμβαση.
Στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, ο Μιλόσεβιτς απομακρύνθηκε μέσω βομβαρδισμών και πολιτικής πίεσης, χωρίς χερσαία εισβολή.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Σοβιετικής Ένωσης, όπου ένα σύνθετο και αλληλοελεγχόμενο σύστημα εξουσίας κατέρρευσε «εν μία νυκτί» χωρίς στρατιωτική επέμβαση.
Αντίθετα, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου η παρουσία «boots on the ground» δεν οδήγησε σε ανατροπή καθεστώτος.
Η «μπότα» στο Ιράν σήμερα
Μέχρι σήμερα δεν έχουν χρησιμοποιηθεί χερσαίες δυνάμεις κατά του Ιράν.
Το Ιράν διαθέτει, κατά εκτίμηση, περίπου 300.000 ενεργό τακτικό στρατό, 350.000 εφέδρους και περίπου 150.000 μέλη των Φρουρών της Επανάστασης, δηλαδή ένα σύνολο που υπερβαίνει τις 450.000 ενεργές δυνάμεις, σε δύσκολο και οχυρωμένο έδαφος.
Για μια γενικευμένη επιχείρηση κατάληψης, η επιτιθέμενη δύναμη θα έπρεπε να είναι το ελάχιστον ισοδύναμη, ενώ κατά γενική στρατιωτική αντίληψη απαιτείται αναλογία 3 προς 1 έως 5 προς 1.
Τέτοιες δυνάμεις δεν υπάρχουν διαθέσιμες στην περιοχή και η συγκέντρωσή τους θα απαιτούσε πολλούς μήνες.
Τι θα κάνουν λοιπόν οι ΗΠΑ;
Οι ΗΠΑ προβάλλουν τη δύναμη των 2.500 πεζοναυτών και εστιάζουν την προσοχή μας στα Στενά του Ορμούζ και στο νησί Kharg.
Οι δυνάμεις αυτές είναι ανεπαρκείς για μια μεγάλης κλίμακας αποβατική επιχείρηση, ιδιαίτερα σε ένα τόσο απαιτητικό περιβάλλον.
Η υπερπροβολή αυτών των κινήσεων ενδέχεται να λειτουργεί μόνο ως παραπλάνηση.
Πιο πιθανό σενάριο φαίνεται μια επιχείρηση αεροκίνητη ή αερομεταφοράς με σκοπό την αρπαγή ή εξουδετέρωση κρίσιμων στοιχείων του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, όπως των 200 (ή κατ΄ άλλους 450) κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου, που φαίνεται περισσότερο πιθανή και εφικτή. Αυτό ίσως είναι και πιο προσαρμοσμένο σε έναν από τους αρχικούς σκοπούς του πολέμου αυτού, που είναι η απαλοιφή των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν και δεν μπορεί να επιτευχθεί με άλλα μέσα.
Η σύνδεση πολέμου, ισχύος και οικονομίας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την κατανόηση τέτοιων επιχειρήσεων.
👉 Διαβάστε εδώ 👇
Συμπεράσματα
Η έννοια των «boots on the ground» αποτελεί έναν από τους πιο παρεξηγημένους όρους στις σημερινές γεωπολιτικές αναλύσεις. Η φυσική παρουσία χερσαίων δυνάμεων συνδέεται άμεσα με την κατάληψη και την κατοχή εδάφους, όχι όμως απαραίτητα με την ανατροπή ενός καθεστώτος.
Η ιστορία δείχνει ότι καθεστώτα μπορούν να καταρρεύσουν χωρίς την παρουσία στρατού στο έδαφος, ενώ αντίθετα, μεγάλες στρατιωτικές επεμβάσεις δεν εγγυώνται σίγουρο πολιτικό αποτέλεσμα.
Στην περίπτωση του Ιράν, η μορφολογία του εδάφους και η αναλογία των δυνάμεων, ένα σενάριο μαζικής χερσαίας εισβολής το καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο.
Ως εκ τούτου, οι πιθανότερες ενέργειες δεν σχετίζονται με κατάληψη και κατοχή εδάφους, αλλά με επιχειρήσεις υψηλού συμβολισμού και αποτελέσματος και περιορισμένου χρόνου και σκοπού. Ενεργούν και φεύγουν.
Επίλογος
Στον σύγχρονο πόλεμο, η νίκη δεν μετριέται μόνο σε χιλιόμετρα εδάφους, αλλά κυρίως σε έλεγχο, επιρροή και πολιτικό αποτέλεσμα.
Η «μπότα στο έδαφος» παραμένει το πιο ορατό σύμβολο στρατιωτικής ισχύος, αλλά όχι απαραίτητα και το πιο αποτελεσματικό εργαλείο. Το Ιράν αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου η ισχύς δεν θα κριθεί από την παρουσία στρατιωτών στο έδαφος, αλλά από το ποιος θα επιβάλει τη θέλησή του στον αντίπαλο, το οποίο αποτελεί πάντα τον τελικό σκοπό της διπλωματίας και του πολέμου.
Μπορείτε να διαβάσετε εδώ:
Hashtags
#Ιράν #Geopolitics #BootsOnTheGround #ΗΠΑ #ΣτρατιωτικήΑνάλυση #Πόλεμος #MiddleEast #Strategy
