Ισορροπία και Στρατηγική

Εισαγωγή

Η πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν παρουσιάστηκε ως επιβεβαίωση των «ήρεμων νερών». Οι χαμηλοί τόνοι, οι προσεκτικές δηλώσεις και η εικόνα κανονικότητας δημιούργησαν την αίσθηση μιας σταθερής κατάστασης.

Σε μια περιοχή με ιστορικό εντάσεων, η επικοινωνία έχει αξία. Η αποκλιμάκωση μειώνει τον κίνδυνο ατυχήματος και διατηρεί ανοιχτούς διαύλους.

Όμως η εικόνα δεν ταυτίζεται με την πολιτική. Είναι το περίβλημά της.

Η πολιτική αποτιμάται στη διάρκεια και στην ισορροπία ισχύος που στηρίζει τον διάλογο.

Η ειρήνη ως ισορροπία

Η ειρήνη δεν είναι συναίσθημα — είναι ισορροπία.

Η ισορροπία δεν διατηρείται με ευχές, αλλά με δυνατότητες.

Το αντίθετο της ισορροπίας δεν είναι μόνο η ένταση· είναι η σταδιακή διολίσθηση στην παραίτηση. Η επιλογή «να έχουμε την ησυχία μας», όταν δεν συνοδεύεται από επαρκή ισχύ, μπορεί να μετατραπεί σε αποδοχή τετελεσμένων. Και τα τετελεσμένα, όταν παγιώνονται, περιορίζουν βαθμιαία το πεδίο κυριαρχίας.

Η αποτροπή δεν αποτελεί επιθετική στάση. Αποτελεί τον μηχανισμό που καθιστά την πίεση ασύμφορη. Χωρίς αυτήν, η ηρεμία δεν είναι σταθερότητα. Είναι παύση.

Η στρατηγική των δύο επιπέδων

Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Από τη μία πλευρά προβάλλει εικόνα διαλόγου και σταθερότητας· από την άλλη διατηρεί σταθερή προσήλωση σε διαχρονικές επιδιώξεις.

Αυτή η διπλή λειτουργία δεν είναι αντίφαση. Είναι επιλογή στρατηγικής.

Το κρίσιμο ερώτημα για την ελληνική πλευρά δεν αφορά την ύπαρξη διαλόγου. Ο διάλογος αποτελεί θεσμικό εργαλείο. Το ερώτημα αφορά το υπόβαθρο που τον στηρίζει: αν πίσω από τη δημόσια ηρεμία υπάρχει συγκροτημένη αρχιτεκτονική εθνικής ισχύος.

Σε ένα διεθνές περιβάλλον που μετατοπίζεται προς πιο ρεαλιστική, συναλλακτική γεωπολιτική —ιδίως μετά τις πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και την επανεμφάνιση μιας πιο ωμής λογικής ισχύος— η διπλωματία δεν αποσυνδέεται από τις δυνατότητες. Συνοδεύεται από αυτές.

Πώς φτάσαμε εδώ

Η σημερινή πολιτική πραγματικότητα δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Αποτελεί προϊόν μιας μακράς εσωτερικής διαδρομής, κατά την οποία η σταθερότητα ταυτίστηκε περισσότερο με τη διαχείριση παρά με την ενίσχυση ισχύος.

Διαβάστε πως: «Η σιωπή των 10 μηνών και η κρυφή ατζέντα»

Όταν μια κοινωνία μετακινείται από την αυτοπεποίθηση στην ανασφάλεια, η εξωτερική πολιτική τείνει να γίνεται προσεκτική έως αμυντική. Όχι αναγκαστικά στρατηγικά αμυντική, αλλά ψυχολογικά προσανατολισμένη στην αποφυγή ανατάραξης.

Σε αυτή τη συνθήκη, η ειρήνη αντιμετωπίζεται ως διατήρηση ησυχίας και όχι ως ισορροπία δυνάμεων.

Συμπέρασμα

Η ηρεμία έχει αξία. Δεν είναι όμως αυτάρκης.

Η ισορροπία στηρίζεται σε δυνατότητες που καθιστούν την πίεση ασύμφορη. Όταν αυτές οι δυνατότητες υφίστανται, ο διάλογος αποκτά ουσία. Όταν απουσιάζουν, η ηρεμία παραμένει εύθραυστη.

Σε έναν κόσμο που επιστρέφει ανοιχτά στη λογική της ισχύος, η σταθερότητα δεν παράγεται από τον τόνο των δηλώσεων, αλλά από το βάθος της αποτροπής.

Και η αποτροπή δεν διακηρύσσεται.

Χτίζεται.