Η διαφορά ανάμεσα στη μοίρα και στη συνήθεια

Εισαγωγή

Ο μύθος του Σισύφου δεν είναι απλώς μια αρχαία ιστορία για θεούς και τιμωρίες. Είναι μια αλληγορία για την ανθρώπινη επιμονή, για την προσπάθεια που επαναλαμβάνεται, για τον ιδρώτα που χύνεται χωρίς να εγγυάται αποτέλεσμα. Ο Σίσυφος σπρώχνει την πέτρα, πλησιάζει στην κορυφή, και λίγο πριν τη φτάσει, αυτή κατρακυλά ξανά στη βάση. Δεν τιμωρείται μόνο με κόπο· τιμωρείται με επανάληψη. Κι αν κοιτάξουμε ψύχραιμα την ελληνική πορεία των τελευταίων δεκαετιών, δύσκολα δεν θα δούμε κάτι γνώριμο σε αυτή την εικόνα.

2010 – Η Πτώση

Μέχρι το 2010 πιστεύαμε πως ανεβαίνουμε. Η χώρα έμοιαζε να έχει βρει ρυθμό, να έχει εξασφαλίσει τη θέση της στην ευρωπαϊκή κανονικότητα, να έχει αφήσει πίσω της τα παλιά. Υπήρχε η αίσθηση ότι βρισκόμαστε κοντά στην κορυφή μιας πορείας που ξεκίνησε μετά τη μεταπολίτευση και, παρά τις δυσκολίες, οδηγούσε κάπου σταθερά. Και τότε, σχεδόν απότομα, η πέτρα γύρισε πίσω. Η χρεοκοπία δεν ήταν απλώς οικονομικό γεγονός· ήταν ψυχολογικό σοκ. Ήταν η στιγμή που συνειδητοποιήσαμε ότι η ανηφόρα δεν είχε στερεό έδαφος. Από εκείνο το σημείο και μετά, ολόκληρη η κοινωνία βρέθηκε ξανά στη βάση του βουνού.

Η Νέα Ανάβαση

Από το 2010 μέχρι σήμερα, η εικόνα είναι γνώριμη. Σπρώχνουμε πάλι. Με θυσίες, με περικοπές, με φόρους, με ελπίδες που ανανεώνονται σε κάθε εκλογικό κύκλο. Ακούμε για «ανάκαμψη», για «έξοδο από την επιτήρηση», για «επιστροφή στην κανονικότητα». Κάθε φορά δημιουργείται η αίσθηση ότι πλησιάζουμε πάλι στην κορυφή, ότι αυτή τη φορά το βήμα είναι σταθερότερο. Κι όμως, σχεδόν πάντα εμφανίζεται ένας νέος παράγοντας που ανατρέπει την ισορροπία: μια διεθνής κρίση, μια ενεργειακή αναταραχή, μια πληθωριστική έκρηξη, μια γεωπολιτική ανασφάλεια. Και τότε αναρωτιέσαι αν πρόκειται για ατυχία ή για επανάληψη ενός γνωστού μοτίβου.

Το Μοτίβο

Το δύσκολο ερώτημα δεν είναι αν κουραστήκαμε· είναι αν κατανοήσαμε το σχέδιο της ανηφόρας. Στον αρχαίο μύθο ο Σίσυφος δεν μπορούσε να αλλάξει τη μοίρα του, γιατί αυτή ήταν θεϊκή απόφαση. Στη δική μας περίπτωση, όμως, η «ανηφόρα» δεν σχεδιάστηκε από θεούς. Σχεδιάστηκε από πολιτικές επιλογές, από συστήματα διακυβέρνησης, από πρακτικές δεκαετιών που επαναλαμβάνονταν όσο υπήρχε περιθώριο. Αν κάθε φορά που πλησιάζουμε την κορυφή επαναφέρουμε τις ίδιες λογικές, αν ξαναχτίζουμε πάνω στα ίδια θεμέλια, τότε η πέτρα δεν χρειάζεται σπρώξιμο για να πέσει. Θα πέσει μόνη της.

Το Ερώτημα της Επόμενης Κορυφής

Σήμερα πολλοί μιλούν για σταθερότητα, για επενδύσεις, για ανάπτυξη που εδραιώνεται. Είναι πιθανό να βρισκόμαστε ξανά σε ανοδική φάση. Το ερώτημα όμως παραμένει σιωπηλό: όταν φτάσουμε στην επόμενη κορυφή, θα έχουμε αλλάξει τρόπο σκέψης ή απλώς θα περιμένουμε το επόμενο γλίστρημα; Θα έχουμε μάθει να στερεώνουμε την πέτρα ή θα αρκεστούμε στο να πανηγυρίζουμε πριν βεβαιωθούμε ότι δεν κυλά;

Η ιστορία του Σισύφου δεν είναι προφητεία. Είναι προειδοποίηση. Αν συνεχίσουμε να λειτουργούμε μηχανικά, επαναλαμβάνοντας τις ίδιες επιλογές με διαφορετικά πρόσωπα, τότε η πτώση δεν θα είναι έκπληξη. Θα είναι συνέχεια.

Και τότε δεν θα φταίει η μοίρα.
Θα φταίει ότι δεν θελήσαμε ποτέ να αλλάξουμε τον τρόπο που ανεβαίνουμε.

ΣισύφειοΈργο #ΕλληνικήΟικονομία #Μεταπολίτευση #Χρέος #ΠολιτικήΑνάλυση