Η Παγκόσμια Σύγκρουση Μητρόπολης και Επαρχίας

Εισαγωγή

Η εποχή μας διακατέχεται από μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση: την πεποίθηση ότι η δύναμη, η πρόοδος και η επιβίωση ενός έθνους κρίνονται αποκλειστικά μέσα στα όρια της πρωτεύουσας.

Οι μεγαλούπολεις του δυτικού κόσμου, χτισμένες πάνω στην υπεροψία του τσιμέντου, πίστεψαν ότι μπορούν να υπάρχουν αγνοώντας το χώμα που τις τρέφει.

Όμως, κάτω από την επιφάνεια του σύγχρονου τρόπου ζωής, το μεγαλύτερο γεωπολιτικό ρήγμα του πλανήτη δεν βρίσκεται πλέον στα σύνορα μεταξύ των κρατών.

Βρίσκεται στο εσωτερικό τους: είναι η σύγκρουση ανάμεσα στην ελίτ της μητρόπολης και τους ανθρώπους της επαρχίας.

Η εκδίκηση του “χώματος”: Το μάθημα του Brexit

Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος αυτής της ρήξης, αρκεί να κοιτάξει τη Μεγάλη Βρετανία.

Το Λονδίνο, το απόλυτο σύμβολο του οικονομικού συγκεντρωτισμού και των διεθνών αγορών, ψήφισε φανατικά υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήταν η φωνή του τσιμέντου, των τραπεζών και των πολυεθνικών.

Όμως, η αποβιομηχανοποιημένη βρετανική επαρχία —το παραμελημένο «χώμα»— ένιωσε τόσο αποκομμένη από τα κέντρα λήψης αποφάσεων, που προτίμησε να τινάξει ολόκληρο το σύστημα στον αέρα.

Το Brexit ήταν η εκδίκηση της υπαίθρου. Και σήμερα, το Λονδίνο πασχίζει μάταια να βρει τρόπους επιστροφής, αποδεικνύοντας πως όταν το κέντρο αδιαφορεί για την περιφέρεια, η περιφέρεια στο τέλος θα το γκρεμίσει.

Από την Ασία ως την Αφρική: Η ασφυξία του συγκεντρωτισμού

Αυτό το ρήγμα δεν είναι αυστηρά ευρωπαϊκό, αλλά παγκόσμιο.

Στην Ασία, η εικόνα είναι συγκλονιστική.

Στην Ινδία, οι τεράστιες αγροτικές εξεγέρσεις των τελευταίων ετών είναι η απόλυτη μάχη επιβίωσης της υπαίθρου ενάντια στις ελίτ του Νέου Δελχί και στα καρτέλ που ελέγχουν την αγορά.

Στην Κίνα, η βίαιη αστυφιλία των προηγούμενων δεκαετιών δημιούργησε τερατώδεις, αχανείς μεγαλούπολεις, αδειάζοντας την επαρχία.

Σήμερα, το ίδιο το κινεζικό κράτος πασχίζει να αναστρέψει την πορεία, φοβούμενο την κατάρρευση της παραγωγικής του βάσης.

Στην Αφρική συναντάμε το πιο τραγικό παράδοξο: Η πιο εύφορη ήπειρος του πλανήτη αδυνατεί να θρέψει τον εαυτό της, επειδή οι πληθυσμοί στοιβάζονται σε αχανείς παραγκουπόλεις, όπως το Λάγος ή η Κινσάσα, αφήνοντας τον πλούτο της ενδοχώρας βορά στις ξένες πολυεθνικές.

Ακόμα και στην Αυστραλία, βλέπουμε την απόλυτη στρέβλωση: Ολόκληρος ο πληθυσμός και η εξουσία στριμώχνονται σε τρεις-τέσσερις πόλεις στις ακτές, αφήνοντας μια ολόκληρη ήπειρο στο εσωτερικό της άδεια, γεωστρατηγικά ευάλωτη και εξαρτημένη.

Τα ευρωπαϊκά μοντέλα: Η αποτυχία του κέντρου και η ψηφιακή διέξοδος

Επιστρέφοντας στην Ευρώπη, τα αποτελέσματα του συγκεντρωτισμού είναι ολοφάνερα.

Η Γαλλία υποφέρει διαχρονικά από τον υδροκεφαλισμό του Παρισιού — δεν είναι τυχαίο ότι το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» ξεκίνησε από την αγανακτισμένη επαρχία.

Στον αντίποδα, βλέπουμε κράτη που πέτυχαν επειδή αρνήθηκαν να συγκεντρώσουν τα πάντα στην πρωτεύουσα.

Στην Πολωνία, πόλεις όπως η Κρακοβία ή το Βρότσλαβ στέκονται ισάξια απέναντι στη Βαρσοβία, κρατώντας τη χώρα σε παραγωγική ισορροπία.

Στις Σκανδιναβικές χώρες και κυρίως στην Εσθονία, η πλήρης ψηφιοποίηση του κράτους έσπασε τα γεωγραφικά δεσμά.

Εκεί δεν έχει καμία απολύτως σημασία αν ζεις στο κέντρο του Ταλίν ή σε ένα δάσος στην άκρη της χώρας· έχεις την ίδια ακριβώς πρόσβαση στις υπηρεσίες, στην εξουσία και στην οικονομία.

Συμπεράσματα

Στη σημερινή εποχή της τεχνολογίας, η αποκέντρωση είναι πιο εφικτή από ποτέ.

Η φυσική παρουσία στα κτίρια μιας υπερπλήρους πρωτεύουσας, με τηλεδιασκέψεις, ψηφιακές υπογραφές και άμεσα δίκτυα επικοινωνίας, έχει αντικατασταθεί πλήρως σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αν η εξουσία επιμένει να στοιβάζεται στο κέντρο, δεν το κάνει από λειτουργική αναγκαιότητα. Το κάνει από εμμονή στον έλεγχο και από αλαζονεία.

Επίλογος

Αυτός ο συγκεντρωτισμός, ωστόσο, εγκυμονεί έναν θανάσιμο κίνδυνο. Όταν στοιβάζεις όλη τη διοίκηση, τον πλούτο και τις υποδομές σε ένα σημείο, δεν φτιάχνεις μια ισχυρή χώρα. Φτιάχνεις έναν ιδανικό στόχο.

Διαβάστε στο Μέρος Β: Το Στρατηγικό βάθος, ο κίνδυνος της ολικής κατάρρευσης και η ελληνική τραγωδία της «αποκέντρωσης».

Hastang #apokentrosi #ypaithros #tsimento #geopolitiki #fonientos