Ο Κόσμος Πριν την Έκρηξη

Εισαγωγή

Στα τέλη της δεκαετίας του 1930, ο κόσμος δεν βρίσκεται σε ειρήνη. Βρίσκεται σε αναμονή. Η εικόνα μιας σταθερής διεθνούς τάξης είναι επιφανειακή. Κάτω από αυτήν, οι ισορροπίες έχουν ήδη διαταραχθεί και οι μεγάλες δυνάμεις κινούνται προς μια σύγκρουση που, αν και δεν έχει ακόμη ξεσπάσει γενικευμένα, είναι ήδη ορατή.

• Μπορείτε να διαβάσετε το προηγούμενο μέρος εδώ: Ο Πόλεμος που Δεν Τελείωσε το 1918

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν ξεκινά από το μηδέν. Είναι αποτέλεσμα μιας σειράς εξελίξεων που μεταμορφώνουν σταδιακά το διεθνές σύστημα μετά το 1918. Για να κατανοηθεί η έκρηξη του 1939, είναι απαραίτητο να εξεταστεί η κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι βασικοί παίκτες λίγο πριν την έναρξή του.

Η Γερμανία: Από την Ήττα στην Ανατροπή

Μετά τον Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Γερμανία βρίσκεται σε βαθιά κρίση. Η οικονομική επιβάρυνση, οι εδαφικές απώλειες και η πολιτική αστάθεια δημιουργούν ένα περιβάλλον έντονης δυσαρέσκειας. Το δημοκρατικό σύστημα της Βαϊμάρης δεν καταφέρνει να σταθεροποιήσει τη χώρα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Adolf Hitler εκμεταλλεύεται την κοινωνική και οικονομική κρίση. Η πολιτική του βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: ανατροπή της Συνθήκη των Βερσαλλιών, επανεξοπλισμός και εδαφική επέκταση.

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1930, η Γερμανία έχει ήδη μετατραπεί σε μια ισχυρή στρατιωτική δύναμη. Οι κινήσεις της δεν είναι πλέον αμυντικές. Είναι επιθετικές και στοχευμένες.

Βρετανία και Γαλλία: Νικητές με Περιορισμούς

Η Βρετανία και η Γαλλία βγαίνουν νικήτριες από τον προηγούμενο πόλεμο, αλλά η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι κοινωνίες τους είναι κουρασμένες και οι οικονομίες τους επιβαρυμένες. Η προτεραιότητά τους δεν είναι μια νέα σύγκρουση, αλλά η αποφυγή της.

Η πολιτική που υιοθετούν είναι αυτή του κατευνασμού. Επιλέγουν να ανεχθούν τις κινήσεις της Γερμανίας, ελπίζοντας ότι θα αποφευχθεί μια γενικευμένη σύγκρουση. Ωστόσο, αυτή η επιλογή έχει συνέπειες. Αντί να περιορίσει τη Γερμανία, της δίνει χρόνο και χώρο να ενισχυθεί.

Η αδυναμία άμεσης αντίδρασης μετατρέπεται σε στρατηγικό μειονέκτημα.

Η Σοβιετική Ένωση: Ανασυγκρότηση και Προετοιμασία

Η Σοβιετική Ένωση, μετά τον Ρωσικός Εμφύλιος Πόλεμος, επικεντρώνεται στην εσωτερική της ανασυγκρότηση. Η ηγεσία της επιδιώκει τη βιομηχανική ανάπτυξη και τη στρατιωτική ενίσχυση.

Παρά την απομόνωσή της από τις δυτικές δυνάμεις, δεν αγνοεί τις εξελίξεις στην Ευρώπη. Η αυξανόμενη ισχύς της Γερμανίας αποτελεί άμεση απειλή. Ωστόσο, η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών καθιστά δύσκολη τη δημιουργία σταθερών συμμαχιών.

Η Σοβιετική Ένωση δεν είναι έτοιμη για άμεση σύγκρουση, αλλά προετοιμάζεται για αυτήν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες: Δύναμη σε Απόσταση

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σημαντική οικονομική ισχύ, αλλά επιλέγουν να μην εμπλακούν άμεσα στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Η εμπειρία του προηγούμενου πολέμου ενισχύει την τάση απομονωτισμού.

Η χώρα επικεντρώνεται στην εσωτερική της οικονομία και στην αντιμετώπιση των συνεπειών της Μεγάλης Ύφεσης. Παρά τη στρατιωτική της δυνατότητα, δεν επιδιώκει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των διεθνών εξελίξεων.

Αυτή η στάση δημιουργεί ένα κενό ισχύος που δεν καλύπτεται από άλλες δυνάμεις.

Η Ιαπωνία: Επέκταση και Πόροι

Στην Ασία, η Ιαπωνία ακολουθεί μια διαφορετική πορεία. Η ανάγκη για φυσικούς πόρους και η επιθυμία για περιφερειακή κυριαρχία την οδηγούν σε επεκτατικές κινήσεις.

Η Ιαπωνική Εισβολή στην Κίνα αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η σύγκρουση έχει ήδη ξεκινήσει σε ένα μέρος του κόσμου. Η Ιαπωνία δεν λειτουργεί με όρους ισορροπίας, αλλά με όρους επέκτασης.

Η Ασία μετατρέπεται σε ένα δεύτερο, παράλληλο πεδίο έντασης.

Η Ιταλία: Φιλοδοξία και Αναθεωρητισμός

Η Ιταλία, υπό τον Benito Mussolini, επιδιώκει να ανακτήσει μια μορφή αυτοκρατορικής ισχύος. Η εξωτερική της πολιτική χαρακτηρίζεται από επιθετικές ενέργειες και αναθεωρητική στάση απέναντι στο διεθνές σύστημα.

Η Ιταλική Εισβολή στην Αιθιοπία δείχνει ότι η Ιταλία είναι πρόθυμη να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να πετύχει τους στόχους της.

Η συνεργασία της με τη Γερμανία ενισχύει περαιτέρω την αποσταθεροποίηση.

Ένα Σύστημα που Καταρρέει

Μέχρι το 1939, το διεθνές σύστημα έχει ουσιαστικά αποτύχει. Οι μηχανισμοί που δημιουργήθηκαν για τη διατήρηση της ειρήνης δεν λειτουργούν. Οι μεγάλες δυνάμεις είτε δεν μπορούν είτε δεν θέλουν να αποτρέψουν τη σύγκρουση.

Οι ισορροπίες δεν διατηρούνται. Μεταβάλλονται συνεχώς. Οι συμμαχίες δεν είναι σταθερές. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση βραχυπρόθεσμα συμφέροντα.

Η σύγκρουση δεν είναι πλέον πιθανότητα. Είναι εξέλιξη.

Επίλογος

Ο κόσμος πριν την έκρηξη του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου δεν είναι ένας κόσμος ειρηνικός. Είναι ένας κόσμος σε ένταση, σε μετάβαση και σε προετοιμασία. Οι μεγάλες δυνάμεις κινούνται με διαφορετικές στρατηγικές, αλλά όλες συμβάλλουν, με τον τρόπο τους, στην κλιμάκωση.

Η κατανόηση αυτής της κατάστασης είναι απαραίτητη για να εξηγηθεί γιατί ο πόλεμος που ακολουθεί δεν ήταν απλώς πιθανός, αλλά σχεδόν αναπόφευκτος.

Στο επόμενο μέρος

Στο επόμενο μέρος θα εξετάσουμε πιο αναλυτικά την πορεία της Γερμανίας και θα δούμε πώς η πολιτική και στρατιωτική της ανασυγκρότηση μετατρέπεται σε μηχανισμό επιθετικής επέκτασης.
WWII – Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος II: Η Άνοδος της Γερμανίας και η Μετατροπή της σε Δύναμη Πολέμου

Hashtags

#WWII #ΒΠαγκόσμιοςΠόλεμος #Μεσοπόλεμος #Ιστορία #Γερμανία #Hitler #Ευρώπη #Γεωπολιτική #Πόλεμος