Από το «θωρακισμένη οικονομία» του 2009 στην «όαση ειρήνης» του σήμερα – Το Deja Vu μιας απάτης που δεν λέει να παλιώσει

Εισαγωγή

Υπάρχει μια συγκεκριμένη μελωδία που αντηχεί στους διαδρόμους της εξουσίας κάθε φορά που τα τύμπανα του πολέμου αρχίζουν να χτυπούν στη γειτονιά μας. Είναι μια μελωδία γλυκιά, νανουριστική, σχεδιασμένη να καταπραύνει τα πνεύματα και να αποκοιμίζει τις συνειδήσεις. «Μην ανησυχείτε», μας λένε. «Εμείς είμαστε μια όαση ειρήνης. Η Ελλάδα είναι πυλώνας σταθερότητας. Η κρίση δεν θα μας ακουμπήσει». Αυτή η ρητορική δεν είναι καινούργια. Είναι το «μαγικό φίλτρο» που σερβίρεται στον Έλληνα πολίτη εδώ και δεκαετίες, κάθε φορά που η πραγματικότητα γίνεται υπερβολικά σκληρή για να την αντιμετωπίσει κανείς χωρίς αναισθητικό.

Σήμερα, καθώς η ένταση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν κλιμακώνεται σε επικίνδυνα επίπεδα, η ίδια χορωδία πιάνει πάλι το γνωστό σκοπό. Ενώ η Μέση Ανατολή φλέγεται και οι παγκόσμιες ισορροπίες τρέμουν, στην Αθήνα οι επίσημοι καθησυχαστές μας διαβεβαιώνουν ότι εμείς απλώς παρακολουθούμε το θέαμα από την ασφάλεια της δικής μας, «ειρηνικής» γωνιάς. Αλήθεια, πόσες φορές πρέπει να ακούσουμε το ίδιο ψέμα πριν αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε αν αυτό το νανούρισμα έχει σκοπό να μας προστατέψει ή απλώς να μας κρατήσει ακίνητους την ώρα που το σπίτι μας παίρνει φωτιά;

Το Φάντασμα του 2009: Όταν η Κρίση «Δεν θα μας Άγγιζε»

Για να καταλάβουμε το παρόν, πρέπει να ξεσκονίσουμε τη μνήμη μας, όσο κι αν πονάει. Ας γυρίσουμε στο 2009. Τότε που ο κόσμος ολόκληρος έβλεπε τα θεμέλια του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος να τρίζουν. Στην Ελλάδα, η τότε ηγεσία μας διαβεβαίωνε με ακλόνητη σιγουριά ότι η οικονομία μας ήταν «θωρακισμένη». Θυμάστε τις λέξεις; «Η κρίση είναι ευκαιρία», «δεν θα μας επηρεάσει», «είμαστε ασφαλείς».

Ήταν ο ίδιος μηχανισμός καθησυχασμού που βλέπουμε και σήμερα. Ο στόχος ήταν απλός: να μην υπάρξει πανικός, να μην υπάρξει αντίδραση, να συνεχίσουμε να λειτουργούμε στον αυτόματο πιλότο, ενώ οι αποφάσεις για το μέλλον μας είχαν ήδη ληφθεί ερήμην μας. Το αποτέλεσμα; Μας ήρθε η κρίση όχι απλώς «για τα καλά», αλλά με μια βιαιότητα που διέλυσε τον κοινωνικό ιστό. Η «θωρακισμένη» οικονομία αποδείχθηκε μια χάρτινη κατασκευή στη βροχή. Κι όμως, εκείνο το «μην ανησυχείτε» του 2009 παραμένει η μητέρα όλων των πολιτικών ψεμάτων της σύγχρονης Ελλάδας. Ποιος πλήρωσε το τίμημα; Σίγουρα όχι αυτοί που καθησύχαζαν από τα τηλεοπτικά παράθυρα.

Η Μυθολογία των Δύο Ετών και το Αιώνιο Μνημόνιο

Ακολούθησε το 2010. Το «λεφτά υπάρχουν» έγινε γρήγορα «μνημόνιο ή καταστροφή». Και πάλι, το νανούρισμα άλλαξε στίχους αλλά όχι ρυθμό. «Μην ανησυχείτε», μας έλεγαν πάλι. «Σε δύο χρόνια θα βγούμε στις αγορές. Είναι μια προσωρινή θυσία για ένα καλύτερο μέλλον». Αυτά τα «δύο χρόνια» έγιναν το πιο σύντομο ανέκδοτο της ελληνικής ιστορίας.

Περάσαμε από το ένα μνημόνιο στο άλλο, και όταν τελικά μας πανηγύρισαν ότι «βγήκαμε», βρεθήκαμε φορτωμένοι με νέες δεσμεύσεις, υπερταμεία και μια επιτροπεία που φαίνεται να μην έχει ημερομηνία λήξης. Η τέχνη της χειραγώγησης είναι ακριβώς αυτή: να δίνεις στον πολίτη έναν κοντινό ορίζοντα ελπίδας, ώστε να μην βλέπει το βάραθρο που ανοίγεται κάτω από τα πόδια του. Όταν μας έλεγαν ότι βγαίνουμε, ουσιαστικά μας έδεναν πιο σφιχτά. Και σήμερα, με την κρίση ΗΠΑ-Ιράν, μας ζητούν πάλι να πιστέψουμε ότι οι συνέπειες δεν θα μας αγγίξουν, λες και η γεωπολιτική είναι κάτι που συμβαίνει σε άλλη διάσταση.

Ο Μηχανισμός της Χειραγώγησης: Το «Εργαλείο» της Σιωπής

Γιατί όμως επιλέγεται πάντα αυτή η τακτική; Γιατί το ψέμα είναι πιο εύκολο από την αλήθεια; Η απάντηση κρύβεται στον έλεγχο των μαζών. Ένας πολίτης που γνωρίζει το μέγεθος του κινδύνου είναι ένας πολίτης απρόβλεπτος, ικανός να αντιδράσει, να διεκδικήσει και να ανατρέψει σχεδιασμούς. Αντίθετα, ένας πολίτης που νανουρίζεται με υποσχέσεις περί «ασφάλειας» και «σταθερότητας» είναι ένας πολίτης ελεγχόμενος και αδρανής.

Το «μην ανησυχείτε» δεν είναι μια πράξη καθησυχασμού, αλλά ένα εργαλείο επιβολής σιωπής. Αν μας έλεγαν την αλήθεια το 2009, η κοινωνική έκρηξη θα είχε συμβεί πριν οι δανειστές προλάβουν να υπογράψουν τις πρώτες συμβάσεις. Αν μας έλεγαν την αλήθεια το 2010, η αντίσταση στην εξαθλίωση θα ήταν καθολική. Το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Η ρητορική της «όασης ειρήνης» υπηρετεί τη διατήρηση μιας πλαστής κοινωνικής ηρεμίας, επιτρέποντας στο σύστημα να προχωρά στους γεωπολιτικούς του ελιγμούς χωρίς εσωτερικές ενοχλήσεις. Η αφέλεια του πολίτη είναι το καύσιμο για τη μακροημέρευση της προπαγάνδας.

Η «Περιοχή Ειρήνης» σε μια Πυριτιδαποθήκη

Ας δούμε τώρα την τρέχουσα πραγματικότητα χωρίς τα γυαλιά της κυβερνητικής αισιοδοξίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται σε μια πορεία σύγκρουσης που μπορεί να αναφλέξει ολόκληρο τον πλανήτη. Οι τιμές της ενέργειας, οι ναυτιλιακές οδοί, η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο – όλα βρίσκονται σε τεντωμένο σχοινί. Κι όμως, οι «ειδικοί» συνεχίζουν να μας λένε ότι η Ελλάδα είναι σε ειρηνική περιοχή.

Πώς μπορείς να αποκαλείς «ειρηνική περιοχή» μια χώρα που αποτελεί στρατηγικό κόμβο για τις επιχειρήσεις της μίας πλευράς και που η οικονομία της είναι απόλυτα εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις; Είναι η ίδια λογική του 2009. Μας λένε ότι είμαστε θεατές, ενώ στην πραγματικότητα είμαστε ήδη πάνω στη σκηνή. Η εμπλοκή μας, οικονομική ή στρατηγική, δεν είναι απλώς πιθανή, είναι νομοτελειακή. Αλλά το νανούρισμα επιβάλλει να πιστεύουμε ότι ζούμε μέσα σε μια προστατευτική γυάλινη σφαίρα.

Συμπεράσματα

Η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας θα έπρεπε να μας έχει κάνει, αν όχι σοφότερους, τουλάχιστον εξαιρετικά καχύποπτους. Κάθε φορά που ένας επίσημος φορέας χρησιμοποιεί τη φράση «μην ανησυχείτε», το εθνικό μας ένστικτο θα έπρεπε να χτυπάει κόκκινο. Το μοτίβο είναι πλέον ορατό δια γυμνού οφθαλμού:

• 2009: «Η κρίση δεν θα μας πιάσει» -> Ακολούθησε η ολοκληρωτική κατάρρευση.
• 2010: «Σε δύο χρόνια βγαίνουμε» -> Ακολούθησε μια ατελείωτη μνημονιακή έρημος.
• Σήμερα: «Είμαστε περιοχή ειρήνης» -> Η απάντηση κρύβεται στην ιστορία που επαναλαμβάνεται.

Η γεωπολιτική εμπλοκή δεν έρχεται πάντα με τη μορφή ενός πυραύλου. Έρχεται με την εκτόξευση της ακρίβειας, με την παραχώρηση κυριαρχικών διευκολύνσεων και με τη συνειδητοποίηση ότι είμαστε μέρος ενός πολέμου που ποτέ δεν μας ρώτησαν αν θέλουμε να συμμετάσχουμε. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι ενώ η πραγματικότητα μας φωνάζει να ξυπνήσουμε, εμείς προτιμάμε τη ζεστασιά ενός «πυλώνα σταθερότητας» που μπάζει από παντού.

Επίλογος

Κλείνοντας αυτό το χρονογράφημα, το μόνο που μένει είναι μια πικρή γεύση Deja Vu. Οι ίδιοι μηχανισμοί, οι ίδιες λέξεις, η ίδια απάτη. Η Ελλάδα δεν είναι μια απομονωμένη όαση, αλλά μια χώρα που παλεύει να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον που αλλάζει ραγδαία και βίαια. Η αλήθεια είναι σκληρή και δεν χρειάζεται ωραιοποιήσεις: κανείς δεν μπορεί να μας εγγυηθεί την ασφάλεια αν εμείς οι ίδιοι δεν απαιτήσουμε να σταματήσει το νανούρισμα.

Μην αφήνετε τους επαγγελματίες καθησυχαστές να σας πείσουν ότι όλα είναι καλά. Η ιστορία δεν συγχωρεί την αφέλεια και σίγουρα δεν προστατεύει αυτούς που επιλέγουν να κλείνουν τα μάτια μπροστά στην καταιγίδα. Την επόμενη φορά που θα ακούσετε ότι «δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας», αρχίστε να ανησυχείτε πραγματικά. Γιατί στην Ελλάδα, αυτή η φράση είναι η επίσημη προαναγγελία της επόμενης περιπέτειας.

Μπορείτε να διαβάσετε όλα τα χρονογραφήματα εδώ: ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ – ΣΑΤΙΡΑ

#Κρίση #Ελλάδα #ΗΠΑ #Ιράν #Μνημόνιο #Γεωπολιτική #Σάτιρα #Ψέματα #Προπαγάνδα